Африк хөрөнгө оруулагчдыг даллаж байна!

The Wall Street Journal

Эксон, Шеврон болон бусад компани шинэ нөөцөө хайж, Африк, Өмнөд Америк руу анхаарлаа хандуулж эхлэв.

Эксон Мобил (Exxon Mobil), Шеврон (Chevron) зэрэг эрчим хүчний томоохон компаниуд Ойрхи Дорнод дахь дайны аюулаас хол, газрын тос, байгалийн хийн шинэ нөөц хайх ажлаа эрчимжүүлж байна.

Саяхан “Эксон” компани Нигерийн гүний усны газрын тосны ордуудад $24 тэрбум хүртэлх хөрөнгө оруулах төлөвлөгөөгөө танилцуулсан бол “Шеврон” Венесуэль дэх үйл ажиллагаагаа өргөжүүлэв. Би-Пи (BP) компани Намибийн эрэг орчмын газрын тосны блокуудад хувь эзэмшихээр болж, ТоталЭнержис (TotalEnergies) компани Турк улстай хайгуулын гэрээ байгуулжээ. Ойрын жилүүдэд нефтийн томоохон компаниуд хайгуулын төслүүдээсээ нийт $120 тэрбумын үнэ цэн бүтээх боломжтой гэж эрчим хүчний судалгаа, зөвлөх үйлчилгээний Вуд Маккензи (Wood Mackenzie) компани танилцуулсан байна.

Иран улс эрчим хүчний дэд бүтцэд халдсан, мөн Персийн булангийн бүс нутагт усан тээврийн саатал үүссэн зэрэг нь дэлхий даяар газрын тосны төлөөх өрсөлдөөнийг өдөөж, барууны зарим нефтийн компаниудын хэдэн тэрбум долларын орлогыг тасалдуулаад байна. Гэсэн хэдий ч эрчим хүчний үнийн өсөлт нь нефтийн салбарт их хэмжээний бэлэн мөнгөний урсгалыг бий болгож байгаа бөгөөд энэ нь өмнө нь хүрэх боломжгүй байсан эсвэл олон жилийн өмнө орхигдсон бүс нутгуудад нэвтрэхэд түлхэц болно гэж шинжээчид үзэж байна. Олон компани хувьцаа эзэмшигчдэдээ илүү их ногдол ашиг тараахын тулд хайгуулын зардлаа танаж байсны дараа ийнхүү хөрөнгийн урсгал дахин сэргэж байгаа юм.

Стратеги, олон улсын судалгааны төвийн ахлах судлаач, “Шеврон" компанийн удирдах ажилтан асан Эдвард Чоу "Боломжийг эрэлхийлж буй олборлогчдын хүсэл тэмүүллийг хэзээ ч дутуу үнэлж болохгүй. Тэд 'Хүүе, бид үүнийг эсвэл тэрийг хийж чадвал ямар гайхалтай байх бол' гэж ярьдаг. Харин одоо тэдэнд үүнийг хийх бэлэн мөнгө нь байна" хэмээн онцлов.

Өнгөрөгч долоо хоногт “Эксон”, “Шеврон” болон бусад нефтийн компанийн удирдлагуудтай хийсэн цахим уулзалтын үеэр Эрчим хүчний сайд Крис Райт, Дотоод хэргийн сайд Даг Бургум нар нийлүүлэлтийн хомсдол үүсэхээс өмнө өсөн нэмэгдэж буй үнийг тогтоон барихын тулд газрын тосны олборлолтоо үргэлжлүүлэн нэмэгдүүлэхийг уриалжээ.

АНУ-ын нефтийн фючерс хэлцлийн үнэ дайн эхлэхээс өмнө $60 орчим байсан бол одоогоор нэг торх нь $88 орчимд хүрч арилжаалагдаж байна. Ерөнхийлөгч Трамп болон Ираны албаны хүмүүс Хормузын хоолойг дахин нээсэн талаар мэдэгдсэний дараа Баасан гаригт үнэ огцом унасан боловч Ираны зүгээс хоолойг дахин хаасан гэж дараа нь мэдэгдсэн юм.

Энэхүү асуудалтай ойр эх сурвалжуудын мэдээлснээр нефтийн компаниуд үнийн өсөлтийг ашиглан олборлолтоо нэмэгдүүлэхийг хүсэж байгаа хэдий ч үүнийгээ одоогийн төсвийн хүрээндээ багтааж, томоохон хөрөнгө оруулалтын нэмэлт зардал гаргахгүйгээр шийдвэрлэхийг зорьж байна.

Вуд Маккензи байгууллагын мэдээлснээр 2021-2025 оны хооронд нефтийн томоохон компаниуд нийлээд дэлхийн хэмжээнд жилд дунджаар $19 тэрбумыг хайгуулын ажилд зарцуулжээ.

Эрчим хүчний салбарын удирдлагууд мөн 2030-аад он хүртэл ашгаа тогтвортой хадгалахын тулд хангалттай хэмжээний нефть, байгалийн хий олох урт хугацааны зорилгод анхаарлаа хандуулж байна. Иран болон Арабын хоорондох газрын тос, байгалийн хийн чухал зангилаа болох Хормузын хоолой хаагдсанаар дэлхийн өдөр тутмын хэрэгцээт нефть, шингэрүүлсэн байгалийн хийн 20% нь боомилогдоод байгаа юм.

Ойрхи Дорнодод үйл ажиллагаа явуулдаг барууны зарим нефтийн компаниуд томоохон хохирол амсаад байна. Эксон компанийн мэдээлснээр дайны улмаас эхний улиралд тэдний дэлхийн нийт газрын тос, байгалийн хийн олборлолт 6%-иар буурчээ. Катар дахь байгалийн хийн байгууламжууд нь эвдэрч гэмтсэнээр тус компани жилд ойролцоогоор 5 тэрбум ам.долларын орлогоо алдах эрсдэлтэй болоод байна. Тэдний түнш КатарЭнержи (QatarEnergy) компанийн тооцоолсноор байгууламжийн засварын ажил тав хүртэлх жил үргэлжилж магадгүй аж.

Одоогийн байдлаар газрын тос, байгалийн хийн салбар Персийн булангаас анхаарлаа өөр тийш хандуулах төлөвтэй байна. Дайн эхлэхээс хэдхэн хоногийн өмнө Шеврон компани дэлхийн хамгийн том хуурай замын газрын тосны ордуудын нэг болох "Баруун Курна 2"-т хувь эзэмшихээр Иракийн Басра Ойл (Basra Oil) компанитай онцгой хэлэлцээ хийж эхэлснээ мэдэгдэж байв. Гэвч мөргөлдөөн бүрэн шийдэгдэх хүртэл барууны компаниуд Ойрхи Дорнодод ямар нэгэн томоохон гэрээ байгуулах магадлал бага байна гэж шинжээчид үзэж байна.

Ирак дахь “Баруун Курна 2” газрын тосны талбай, 2014 он.

Үүний оронд дайнаас үүдэлтэй эдийн засгийн уналт нь компаниудыг хөрөнгө оруулалтын багцаа төрөлжүүлэх, нийлүүлэлт тасалдах эрсдэлийг дэлхий даяар тараан байршуулах шалтгаан болж байна. Эрчим хүчний компаниуд мөн нөөцөө нэмэгдүүлэхийг хичээж байна. Вуд Маккензи байгууллагын тооцоолсноор 2050 он хүртэлх дэлхийн эрэлтийг хангахын тулд газрын тос олборлогчид нийт нөөцөө 300 тэрбум баррелиар нэмэгдүүлэх хангалттай хэмжээний шинэ нөөц илрүүлэх шаардлагатай байгаа юм.

“Эксон”, “Шеврон”, Шелл (Shell), “Би-Пи” болон “ТоталЭнержис” компаниуд дараагийн арван жилд нөөцөө нөхөх боломжтой Африк, Өмнөд Америк болон Газар дундын тэнгисийн зүүн хэсгийн шинэ өрөмдлөгийн төслүүдийг анхааралтай судалж байна.

Өнгөрсөн долоо хоногт Эксон компани Грекийн эрэгт өрөмдлөг хийх алхам хийсэн бөгөөд сүүлийн саруудад тус компани Ирак, Турк, Габон улсуудтай хайгуулын урьдчилсан гэрээ байгуулаад байна. Мөн Тринидад ба Тобаго улсын гүний усанд нефть, байгалийн хий хайх газар хөдлөлтийн судалгаа хийж эхэлжээ. Өнгөрсөн онд Эксоны гадаад дахь хөрөнгө оруулалт нь одоогийн бүтээн байгуулалтуудыг нь оруулаад 9 тэрбум орчим ам.долларт хүрсэн байна.

Үүний зэрэгцээ, “Шеврон” компани өнгөрсөн онд Хесс (Hess) компанийг $53 тэрбумаар худалдаж авсан нь хайгуулын багаа хүчирхэгжүүлэхэд нь нөлөөлсөн. Мөн ТоталЭнержис компанийн удирдах ажилтан асан Кевин МакЛакланыг хайгуул хариуцсан дэд ерөнхийлөгчөөрөө томилжээ. Шеврон энэ онд дэлхий даяарх далайн эрэг орчмын бүтээн байгуулалтад $7 тэрбум зарцуулахаар төлөвлөөд байна.

Венесуэлийн хамгийн том гадаад хөрөнгө оруулагч Шеврон нь тус улстай хөрөнгө солилцох гэрээг өнгөрсөн долоо хоногт байгуулсан бөгөөд энэ нь АНУ-ын боловсруулах үйлдвэрүүдийн илүүд үздэг зуурамтгай хүнд нефтиэр баялаг бүс нутгууд дахь байр суурийг нь бататгах юм. Төрийн өмчит "Петролеос де Венесуэл" (Petróleos de Venezuela) компани хамтарсан үйлдвэрийнхээ 13%-ийн хувьцааг Шевронд нэмж худалдсан байна. Шевроны 30%-ийг нь эзэмшдэг өөр нэг төсөл хөрш зэргэлдээ бүс нутагт олборлолт хийх эрх авчээ.

Венесуэлийн Маракайбо нуурын ойролцоох нефтийн насоснууд.

Өнгөрсөн сард Хьюстонд болсон эрчим хүчний бага хурлын үеэр Шеврон компанийн гүйцэтгэх захирал Майк Вирт чулуужсан түлшний гэрээг зохицуулах хууль тогтоомжийг өөрчлөх талаар Венесуэлийн саяхны хийсэн алхмыг зөв эхлэл гэж мэдэгдсэн байна. "Хүмүүсийн хүлээж буй түвшинд хөрөнгө оруулалтыг дэмжихийн тулд цаашид хийх шаардлагатай зүйлс байсаар байна" хэмээн Вирт хэлээд, Венесуэл дэх оператор компаниудад илүү найдвартай, урьдчилан таамаглаж болохуйц маргаан шийдвэрлэх механизм хэрэгтэй байгааг онцлон тэмдэглэжээ.

Цагаан ордон АНУ-ын илүү олон нефтийн компаниудыг Венесуэлийн доройтсон газрын тосны салбарт хөрөнгө оруулахыг шахаж байгаа боловч олон жилийн буруу менежментийн дараа ихэнх компаниуд тэнд хөрөнгө оруулахдаа болгоомжтой хандаж байна.

Газар дундын тэнгист 9 сая акр талбай эзэмшдэг Шеврон компани энэ оны сүүлээр Египетэд хайгуулын ажил хийхээр төлөвлөж байгаа бөгөөд саяхан Мексикийн буланд их хэмжээний нефтийн нөөц илрүүлснээ баталгаажуулсан. Энэ оны эхээр тус компани Грекийн ойролцоох далайн эрэг орчмын дөрвөн талбайг түрээслэх эрхээс гадна нефтиэр баялаг Ливи улсад нэг блокын эрх авч чадсан байна.

Хормузын хоолой дахь саатал арилсан ч газрын тосны үнэ ирэх саруудад өндөр хэвээр байх төлөвтэй байна.

Судалгаа, зөвлөх үйлчилгээний “Ристад Энержи” (Rystad Energy) компанийн шинжээч Шрайнер Паркер "Газрын тосны тогтвортой өндөр үнэ бол хайгуулын ажлын хамгийн сайн найз юм. Дунд болон урт хугацаандаа Персийн булангаас гарч буй торх бүрд эрсдэлийн нэмэгдэл үнэ шингэх бөгөөд энэ нь хүмүүсийг шинэ хил хязгаар руу хайгуул хийхэд түлхэц болно" гэж дүгнэжээ.