Дэлхийн сувдны зах зээлийн үнэлгээ $11.5-13 тэрбумд хүрчээ!

Далайн гүнээс гаралтай органик үнэт эдлэл болох сувд, шүр нь хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн түүхэнд ямагт тансаг хэрэглээ, эрх мэдлийн бэлгэдэл байсаар ирсэн. Өнөөдөр энэ салбар зөвхөн гоёл чимэглэлийн салбар төдийгүй дэлхийн эдийн засаг, байгаль орчны нөхцөл байдал, технологийн дэвшлийн томоохон хэмжүүр болоод байна.

Дэлхийн сувдны зах зээл сүүлийн жилүүдэд эрчимтэй өсөж байна. 2023 оны байдлаар дэлхийн сувдны зах зээлийн үнэлгээ ойролцоогоор 11.5-13 тэрбум ам.долларт хүрчээ. Шинжээчдийн таамаглаж буйгаар энэхүү үзүүлэлт 2030 он гэхэд 25-28 тэрбум ам.долларт хүрч, жилийн дундаж өсөлт (CAGR) нь 13% орчим байх төлөвтэй байна.

Сувдны зах зээлийг дотор нь гурав ангилан үздэг. Нэгдүгээрт, байгалийн сувд. Хэт ховор, зөвхөн дуудлага худалдаагаар борлуулагддаг. Хоёрдугаарт, үржүүлгийн сувд. Зах зээлийн 95-аас дээш хувийг эзэлдэг. Үүнд акуоя, таити болон цэнгэг усны сувд багтана. Гуравдугаарт, хиймэл сувд. Шил болон хуванцар суурьтай, хямд хэрэглээний сегмент.

Сувдан эдлэлийн зах зээл нь газар зүйн хувьд маш өвөрмөц. Хятад улс дэлхийн цэнгэг усны сувдны 90 гаруй хувийг үйлдвэрлэж байна. Харин Япон улс акуоя сувдны технологи, чанарын хяналтаараа тэргүүлдэг. Австрали, Индонез, Филиппин зэрэг орнууд хамгийн үнэтэй буюу өмнөд далайн цагаан, алтлаг сувдны гол нийлүүлэгчид юм.

Францын Полинезийн эдийн засгийн 2-р том салбар нь хар буюу таити сувд юм. Энэ нь тус бүс нутгийн экспортын орлогын 50-иас дээш хувийг бүрдүүлдэг. Сувд нь зөвхөн "тансаг хэрэглээ" биш, макро эдийн засгийн хэд хэдэн чухал нөлөөллийг үзүүлдэг.

Энэ салбар нь хөгжиж буй арлын улс орнуудын эдийн засагт амин чухал үүрэгтэй. Жишээлбэл, Филиппиний алтлаг сувдны фермүүд болон Индонезийн алслагдсан арлуудад мянга мянган шумбагч, фермер, лабораторийн техникчид ажиллаж байна. Энэ нь далайн эргийн бүс нутгийн иргэдийг тогтвортой орлогоор хангаж, хот руу чиглэсэн шилжилт хөдөлгөөнийг сааруулдаг.

Жижиг арлын улс орнуудын хувьд сувд нь уул уурхай эсвэл хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнийг орлох өндөр нэмүү өртөг шингэсэн экспортын бүтээгдэхүүн болдог. Ганцхан сувдны ферм байгуулахад байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөө бага атлаа эдийн засгийн үр өгөөж нь асар өндөр байдаг.

"Сувдан замын аялал" (Жишээ нь, Бахрейн дахь ЮНЕСКО-гийн өв) нь олон тэрбум долларын шууд бус орлогыг дэлхийн эдийн засагт оруулдаг.

Далайн усны температур нэмэгдэж, хүчиллэгжилт ихсэж байгаа нь хясааг олноор нь үхэлд хүргэх болсон. Австралийн зарим бүс нутагт усны температурын өсөлтөөс болж сувдны гарц 30-40%-иар буурсан үзүүлэлт бий. Энэ нь нийлүүлэлтийг багасгаж, үнийг өсгөх шалтгаан болдог.

Орчин үеийн хэрэглэгчид, ялангуяа "Gen Z" үеийнхэн үнэт эдлэлийн гарал үүсэл, байгаль орчинд ээлтэй эсэхийг чухалчилдаг болсон. Сувд нь бусад үнэт чулуу (алмаз гэх мэт) олборлохтой харьцуулахад байгальд харьцангуй ээлтэй буюу "сэргээгдэх" баялагт тооцогдож байгаа нь зах зээлийн давуу тал болж байна.

Сувд бүрийг гарал үүслээр нь бүртгэж, "дижитал паспорт" олгох Блокчэйн технологи нэвтэрч эхэлсэн. Энэ нь хууль бус сувдны худалдааг таслан зогсоох, хэрэглэгчдийн итгэлийг нэмэгдүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэж байна.

Далайн сувд, шүрний зах зээл нь зөвхөн үнэт эдлэлийн дэлгүүрийн лангуугаар хязгаарлагдахгүй. Энэ бол байгаль орчны эрүүл мэндээс шууд хамаардаг эдийн засгийн эмзэг бүтэц юм.

Зах зээлийн багтаамж жилээс жилд өсөж, 2030 он гэхэд 25 тэрбум долларт дөхөх төлөвтэй байгаа ч энэхүү өсөлтийг хадгалахад далайн экосистемийг хамгаалах асуудал нэн тэргүүнд тавигдана. Хөрөнгө оруулагчид болон үйлдвэрлэгчдийн хувьд технологийн инновац (лабораторид ургуулсан сувд гэх мэт) болон тогтвортой олборлолтын стандарт нь ирээдүйн өрсөлдөх чадварын гол цөм байх болно.

Эцэст нь хэлэхэд, органик үнэт эдлэл нь дэлхийн эдийн засагт "хөх эдийн засаг" (Blue Economy)-ийн чухал бүрэлдэхүүн хэсэг болж, байгаль хамгаалал ба санхүүгийн ашиг сонирхлыг нэгтгэсэн цөөн салбарын нэг болж байна.

Эх сурвалжууд:

Grand View Research - Pearl Market Size & Share Report, 2024.

Reuters Business - Global Luxury Goods Analysis.

GIA (Gemological Institute of America) - Organic Gemstones Trends.

World Wildlife Fund (WWF) - Coral Trade Impact Studies.