Эх орончид эх орноо ингэж тонодог-I

Жишээ нь, Өмнөд Солонгост улстөрчид нь үндэстэн дамнасан луйвар хийвэл өчиггүй шоронд орно. Хятадад хар толгойгоо авахуулна. Харин Монголд эх орончоор тодорно. Шоронд биш ордонд тухална.

Урьд нь, манай улстөрчид гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг дээрэмддэг байсан бол өдгөө гадныхантай нийлж, улсаа луйвардаг болсон. Энэ талаар цувралаар тоймлон хүргэнэ.

ТӨМӨР ЗАМ

Улс дамнасан луйврын томоохон хэргүүд угтаа Женко Баттулгаас угшилтай. Төрөөс төмөр замын тээврийн талаар баримтлах бодлогын хүрээнд Ардчилсан нам засгийн эрх барьж байхдаа Гашуунсухайтын төмөр замын бүтээн байгуулалтыг анх эхлүүлж байв. Тухайн үед Зам тээврийн сайдаар Х.Баттулгын хувийн хуульч гэгддэг А.Гансүх, “Монголын төмөр зам”компанийн гүйцэтгэх захирлаар түүний бие хамгаалагч Б.Батзаяа нар ажиллаж байсан. Тэд Чингис бондын $280 саяын санхүүжилтээр Гашуунсухайтын төмөр замын бүтээн байгуулалтыг эхлүүлж, төслийн ерөнхий гүйцэтгэгчээр БНСУ-ын “Самсунг Си энд Ти” компанийг шалгаруулсан. “Самсунг Си энд Ти” болон “Монголын төмөр зам” ТӨХК-ийн хооронд байгуулагдсан гэрээний дагуу газар шорооны ажлын $119 саяын санхүүжилтийг Монголын Засгийн газраас тус компанид олгосон. Тэрхүү мөнгө Сингапурын оффшор бүсээр дамжин Х.Баттулгын хамаарал бүхий 8 хүний халаасанд орсон гэх баримт дэлгэгдэж байсан билээ. “Монголын төмөр зам”-тай гэрээ байгуулсан “Самсунг Си энд Ти” нь БНСУ-ын үндэсний хөрөнгө оруулагч “Самсунг”-тай мэдээж ямар ч хамааралгүй, хуурамч компани болохыг хууль, хүчнийхэн олж тогтоосон бий. Гэвч Х.Баттулгыг Ерөнхийлөгч болсны дараа Монголын шүүх “Самсунг Си энд Ти” компанийн захирал Ли Жон Ёлыг 40 сая төгрөгөөр торгосон нэртэй уг хэрэг хаагдсан.

Тэрчлэн М.Энхсайхан нэгэнтээ Гашуунсухайтын төмөр замын ТЭЗҮ-г хийсэн “McKinsey & Company” бол хуурамч компани болохыг тодотгохдоо “АНУ-ын алдарт “McKinsey” нь гадаад орнуудад хийсэн ажлаа вэб сайт дээрээ бүгдийг нь жагсааж тавьдаг. Уг жагсаалтад Монголд хийсэн гэх ТЭЗҮ байгаагүй” гэж байв.

“Монголын төмөр зам” компанийн гүйцэтгэх захирал асан Б.Батзаяа “McKinsey & Company”-ийг ямар ч тендергүйгээр ТЭЗҮ хийлгэхээр шалгаруулсан агаад $850 мянгыг ХААН банкнаас өндөр хүүтэй зээлж аваад бэлнээр өгсөн. Энэ хэрэгт Х.Баттулгын зөвлөх Ч.Ганбатын “Либерти Партнерс” холбоотой болохыг хуулийнхан тогтоож түүнийг Интерполоор эрэн сурвалжиж байсан билээ. 2017 онд Х.Баттулгыг Ерөнхийлөгч болсны дараа түүний нэр Интерполын жагсаалтаас хасагдсан байдаг.

ТӨГРӨГ НУУРЫН ОРД

УИХ-ын гишүүн Х.Баттулгатай холбоотой бас нэг луйврыг Н.Учрал ЗГХЭГ-ын дарга байхдаа гаргаж тавьсан нь Төгрөг нуурын ордыг $250 саяар зарсан гэх  хэрэг. 2010 онд Х.Баттулга уг ордыг хятад эзэнтэй Мин Шин Уотервокс Лимитед Кайманы арлын оффшор бүсэд бүртгэлтэй (Ming Нing Waterworks Limitedincorporated in Cayman islands) компанид зарсан, уг мөнгө охин Б.Намууных нь дансаар орсон гэх баримт дэлгэгдсэн. Н.Учрал мэдээлэл хийхдээ “Виржини арал, Сингапур, Хонгконгод бүртгэлтэй компаниудаар дамжуулж, үндэстэн дамнасан санхүүгийн схем хийж, Төгрөг нуурын ордыг үнэн” болохыг батлаж байсан билээ.

Өөртөө давуу байдал бий болгож, ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийг нь гадаадын хөрөнгө оруулалттай компанид худалдаж их хэмжээний орлого олж, мөнгө угаасан байж болзошгүй гэх үйлдэлд АТГ-аас өнгөрсөн онд түүнд эрүүгийн хэрэг үүсгэж, мөрдөн шалгах ажиллагааг явуулж эхэлсэн.

Тэрбээр анх Я.Батсүхтэй хамтран “Камекс” ХХК компанийг үүсгэн байгуулж, нүүрс, алт, зэсийн 17 лиценз эзэмших болсон. Тэдгээрийн нэг нь Төгрөг нуурын нүүрсний орд. Гурван тэрбум тонн хүрэн нүүрсний нөөцтэй гэж бүргтгэгдсэн Төгрөг нуурын бүлэг ордод 1951-1986 онд улсын хөрөнгөөр долоон удаа хайгуул хийсэн аж.

ТӨРИЙН КОМПАНИУДАД ХИЙСЭН ШАХАА

УИХ-ын гишүүн Х.Баттулгатай холбоотой улс дамжсан бас нэг нь луйвар нь Беларусийн ерөнхийлөгч Лукашенкотой хамтарч мөнгө угаадаг тухай дуулиан. 2021 онд Eureporter.co цахим сайтад энэ тухай мэдээлж байсан билээ. Беларусийн төрийн өмчит “Белаз” компанийн Монгол дахь албан ёсны диллер болох “United Belaz Machinery”-ийн хувьцаа эзэмшигч М.Отгонжаргал нь Х.Баттулгын хувийн туслах хийж ирсэн, улмаар Ерөнхийлөгч болоход нь УЕП-ын Гадаад харилцаа, эрх зүйн хэлтэст ажиллаж байсан билээ.

“United Belaz Machinery” нь Багануурын уурхайд нүүрсний машин, өөрөө буулгагч, бульдозер шахсан бол “Эрдэнэт” үйлдвэрт 35 ширхэг белазын тоног төхөөрөмжийг өндөр үнээр нийлүүлсэн байдаг.

Энэ мэтчилэн эх орноо тонодог эх орончид Монголд цөөнгүй болсон. Аман дээрээ тэд эх орон газар шороогоо хамгаалъя гэдэг ч ачиртаа эх орныхоо эрх ашгийн эсрэг ажилладаг. Юу үнэн, энэ үнэн.