Ираны Гадаад хэргийн сайд: “Хүмүүсийг дүүжлэх төлөвлөгөө байхгүй”

Уэсли Ран, Ричард Коннор. AFP, AP, dpa, Reuters

2026 оны 1 дүгээр сарын 15-ны байдлаар Иран улсад засгийн газрын эсрэг томоохон хэмжээний эсэргүүцлийн жагсаал өрнөж, түүнийг дарах төрийн цэргийн хүч хэрэглэсэн ажиллагааны улмаас нөхцөл байдал туйлын хурцадмал байна.

Олон улсын хүний эрхийн байгууллагууд үүнийг "хоморголон устгал" гэж тодорхойлж байгаа бөгөөд томоохон гүрнүүд иргэдээ тус улсаас нэн даруй гарахыг анхааруулж эхэллээ.

Сүүлийн үеийн тойм мэдээ (2026.01.14–15)

1. Цаазаар авах ял ба эрх баригчдын тайлбар

Баривчлагдсан мянга мянган жагсагчдын хувь заяаны талаар зөрүүтэй мэдээллүүд гарч байна:

• Ираны тал: Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи "Fox News"-т өгсөн ярилцлагадаа хүмүүсийг "дүүжлэн хороох төлөвлөгөө байхгүй" гэж мэдэгдэв.

• Шүүх засаглал: Гэвч үүнээс өмнө Ираны шүүх засаглалын тэргүүн жагсагчдад "хурдавчилсан шүүх ажиллагаа явуулж, цаазаар авах ялыг шуурхай гүйцэтгэх" дохио өгсөн юм.

• АНУ-ын байр суурь: Ерөнхийлөгч Дональд Трамп "чухал эх сурвалжаас" аллага зогссон гэх мэдээлэл авсан ч хэрэв хүчирхийлэл үргэлжилбэл цэргийн цохилт өгөх хувилбарыг үгүйсгэхгүй гэдгээ мэдэгдлээ.

2. Амиа алдагсдын тоо эрс нэмэгдэв

Хүний эрхийн байгууллагуудын мэдээлж буйгаар 1 дүгээр сарын эхээр эсэргүүцэл ширүүссэнээс хойш хүчирхийлэл урьд өмнө байгаагүй түвшинд хүрсэн байна:

• Баталгаажсан тоо: Норвегид төвтэй "Ираны хүний эрх" (IHR) байгууллага дор хаяж 3,428 хүн амиа алдсаныг мэдээллээ.

• Бусад мэдээлэл: Зарим эх сурвалжууд 1 дүгээр сарын 8-9-ний хядлагын дараа амиа алдагсдын тоо 12,000-аас 20,000-д хүрсэн байж болзошгүй гэж үзэж байна.

• Харгислал: Гэрчүүдийн мэдээлснээр аюулгүй байдлын хүчнийхэн шархадсан жагсагчдыг эмнэлэгт байхад нь "гүйцээх" эсвэл бууж өгч гараа өргөсөн хүмүүсийг шууд буудаж байгаа аж.

3. Олон улсын иргэдээ нүүлгэн шилжүүлж байна

• Энэтхэг: Тус улсын Гадаад хэргийн яам Иранд байгаа 10,000 орчим иргэндээ (оюутан, жуулчин, бизнес эрхлэгчид) боломжит бүх тээврийн хэрэгслээр яаралтай гарахыг зөвлөв.

• Их Британи: Тегеран дахь Элчин сайдын яамаа түр хааж, ажилтнуудаа аюулгүй байдлын улмаас эгүүлэн татжээ.

• АНУ: Катар дахь АНУ-ын Элчин сайдын яам "Аль-Удейд" агаарын баазад байрлах ажилтнууддаа зорчих хөдөлгөөнөө хязгаарлахыг санууллаа.

4. Агаарын орон зай ба холбоо харилцаа

• Нислэг: Иран агаарын орон зайгаа түр хаасны дараа олон улсын зарим нислэгт зөвшөөрөл өгч, хөдөлгөөн хэсэгчлэн сэргэсэн байна. Гэвч олон улсын агаарын тээвэрлэгчид Иран болон Иракийн агаарын орон зайгаас зайлсхийж, замаа өөрчилсөөр байна.

• Интернэт: Улс даяар интернэтийг тасалсан хэвээр байгаа ч мэдээлэл дамжуулах зорилгоор "Starlink" хиймэл дагуулын интернэтийг ашиглаж байгаа мэдээ бий.

Эх сурвалж: www.dw.com