Нийслэлийн төсөв: Байрны түрээсэнд 8,9 тэрбум

Нийслэлийн төр захиргааны болон төсөвт байгууллагын байрны зардал сургууль, цэцэрлэгийн зардлаас өндөр байна

Х.Нямбаатараар удирдуулсан Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газраас 2026 оны төсвийн төслөө боловсруулж Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хуралд өргөн мэдүүлээд байна.

Төсөлд 2026 онд нийслэлийн төсөвт 4 их наяд 637.5 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрүүлэхээр, харин нийт зарлагыг 5 их наяд 866 тэрбум 65 сая төгрөг байхаар тусгасан байгаа юм.

Төсвийн урсгал зардлын томоохон зардалд, Нийслэл дүүргийн нутгийн захиргааны болон харьяа төсөвт байгууллагуудын барилга байгууламжийн байр ашиглалттай холбоотой тогтмол зардалд 132.2 тэрбум төгрөг болон нийтийн тээврээр үнэ төлбөргүй зорчих нөхөн олговрын зардал 40.4 тэрбум төгрөг, нийтийн тээврийн үйлчилгээний машин цагийн зардлын зөрүүнд 332.2 тэрбум төгрөг, сургуулийн хүүхдийн автобусны зардал 4.9 тэрбум төгрөг, тохижилт үйлчилгээний нийт зардал 344 тэрбум төгрөг, сайжруулсан түлшний тээвэрлэлт борлуулалт хадгалалт, хяналт шалгалтын 52.2 тэрбум төгрөгийн зардал гэх мэтийг тусгасан хэмээн онцгойлон бичжээ.

Мэдээж, жил бүр гардаг зардал хэдий ч байр ашиглалттай холбоотой тогтмол зардал жил бүр өсч байгааг анзаарахгүй өнгөрч боломгүй.

Уг нь, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар буурь сэлгээд удаагүй. Яармагт шинэ, том байшинтай болсон. Шинэ Хангарди ордон нь 68 мянган ам.метр талбайтай, төсөвт өртөг нь 100 тэрбумыг ч давсан. Үндсэндээ, хуучин 15 давхар Хангарьд ордондоо багтахгүй байсан нийслэлийн захиргааны байгууллагуудын нэг дор төвлөрүүлэх, төсөв хэмнэх гээд олон хэрэгцээг хангахын тулд хэдэн жилийн турш тэрбум, тэрбумаар төсөв тавьж байж барьсан барилга.

Гэтэл байр ашиглалттай холбоотой тогтмол зарлага нь 2024 онд 86 тэрбум 667 сая байснаа 2025 онд 138 тэрбум 965 сая болж нэмэгдсэн бол 2026 онд 198 тэрбум 785 гэсэн санал оруулсан байгаа юм. Эхний саналыг 60 гаруй тэрбум төгрөгөөр танаж, 132.2 тэрбум гэсэн тоо тавьжээ.

Нийслэл, дүүргийн нутгийн захиргааны болон харьяа төсөвт байгууллагуудынх гэхээр 100 гаруй байгууллагынх бололтой. Яг тодорхой тоо алга. Төсөл дээр төсөвт байгууллагын тоо 100 гэж харагдав. 2024 онд 120 байсан нь 2026 онд 100 болж уг нь цөөрчээ.

Харамсалтай нь, гэрэл цахилгаан, түлш халаалт, цэвэр бохир ус, байрны түрээс, хөрөнгийн ашиглалтын менежмент гэх зардлууд багтсан байрны тогтмол зардал нь 132.2 тэрбум төгрөг болж өссөн. Зөвхөн байрны түрээс гэхэд 7.3 тэрбумаас 8.9 тэрбум төгрөг болж өсөв. Байрны түрээст анхны санал нь 15 тэрбум төгрөгөөр орж ирснийг 8.9 тэрбумаар батлахаар тусгасныг бодвол их л хэмнэсэн бололтой.

Хачирхалтай нь, дүүргийн төсвийн суурь зарлагад буюу орон нутгийн өмчийн 201 сургууль, 345 цэцэрлэг, дүүргийн 17 эрүүл мэндийн байгууллагын байр ашиглалттай холбоотой тогтмол зардал 98.1 тэрбум төгрөг гэнэ.

Боловсролын байгууллагуудын засварт 5 тэрбум төгрөг тавьсан байна. Танд ихээ хэмнэсэн санагдаж байна уу.

Төсвийн төсөлд 2026 онд нийслэлийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар буюу нийт 98.9 тэрбум төгрөгөөр 10200 суудал бүхий 15 сургуулийн байр, 680 хүүхдийн ор бүхий 4 цэцэрлэг, 2 биеийн тамирын заал, усан бассейнтай заал барих бөгөөд салбарын тоног төхөөрөмжийн ажил үүндээ багтана. Өнөөх төр захиргааны байр ашиглалтын зардалд ч хүрэхгүй мөнгө.

Харамсалтай нь, 15 сургууль шинээр барьсан ч сургууль 3 ээлжээр хичээллэж, сурагчид нэг ширээнд гурвуулаа суусан хэвээр байна.

Нийслэлийн 2026 оны төсвийн төсөлд баримталсан 5 үндсэн чиглэл бодлогын нэг нь сургууль, цэцэрлэгийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх. Түүнээс төр захиргааны байрны ашиглалтын зардлыг нэмэх тухай нэг ч үг алга.