АН-ын бүлгийн акцыг дэмжье: Туулын хурдны замыг түр биш бүр зогсооё!

УИХ дахь АН-ын бүлгээс “Туулын хурдны зам” төслийг бүрмөсөн зогсоохыг шаардсан нь  улс төрийн шоу биш, нийслэлийн төсвийг хамгаалах оролдлого гэдгийг хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй. Ерөнхий сайд Н.Учрал “Хууль хяналтын байгууллага хотын удирдлагуудыг шалгаж, эцсийн цэг хатгатал “Туулын хурдны зам” төслийг зогсоолоо” гэснийг хууль, хяналтаар шалгуулсан ч үргэлжлүүлнэ гэж тайлбарлах болсон. Тухайлбал, хотын дарга Х.Нямбаатарыг дэмжигч П.Сайнзориг, Н.Номтойбаяр нарын зарим гишүүн “түгжрэл буурна” гэх ямар ч судалгаагүй тайлбараар дэмжиж буй.

Үнэндээ,  Засаг дарга Х.Нямбаатар нийслэлийн жилийн төсвийн талыг буюу 2.3 их наяд төгрөгийг ганцхан төсөлд зориулах санаархлаа “улсын төсвөөс мөнгө аваагүй, зээл ч аваагүй” гэж зөвтгөх нь иргэдийг доромжилж буй хэрэг юм. Нийслэлийн төсөв бол иргэдийн татвараар бүрддэг. Иргэд хяналт тавих, ил тод байхыг шаардах эрхтэй.

Гэтэл МАНай хотын дарга бусад салбарынхаа боломжийг хумсалж, "Туулын хурдны зам" бол 2028 оны сонгуулийн “ялалтын зэвсэг” гэж омойтож, МАН-ын бүлэглэлүүд нэг нэгнээ “шантаажлах” хэрэгсэл болгож байна. 

Төсвийн мөнгөөр хийсэн бүтээн байгуулалт бүхэн “төрийн өмч” нэрээр авлигын үүр уурхай болдгийг “Нүүрсний хулгай”, “Төмөр замын хэрэг” зэргээр цагаан захтнууд хэрхэн мөнгөний тоогоо алдсаныг бид харлаа. Төрийн өмчит төмөр зам, эрчим хүчний салбар гээд эхнээсээ өрөнд баригдаж, өтөнд идэгдчихээд байхад дахин нэг төрийн өмчит “мөнгө угаах газар” байгуулах нь хэнд ашигтай гэж...

Төрийн өмч нэмэгдэх тусам тэнд хулгай нүүрлэж, санхүүгийн сахилга бат алдагдаж, авлига албан тушаалын хэргүүд гаардаг.

Мартчихаагүй бол МАН төрийн эрх авсан цагаасаа л төрийн өмчийн оролцоотой 109 компанийн тоог бууруулж, хувийн хэвшилтэй бизнес булаалдахгүй гэж амласан. Гэвч нийслэлд орон нутгийн өмчит аж ахуйн нэгжийн тоог нэмж, хотын дарга Х.Нямбаатарын хэлснээр давсан орлогыг хурааж мега төсөлд зарцуулна гэх нэрээр төсвөөс гадуур зарцуулахаар “хуулийн хулгай” хүртэл хийж байна.

“Хурдны зам барьснаар түгжрэл буурна” гэх коммунист сэтгэлгээ орчин үеийн хот төлөвлөлтийн онолд аль хэдийнэ үгүйсгэгдсэн. Үүнийг шинжлэх ухаанд “Браесын парадокс” гэж нэрлээд 60 жил болжээ. Ер нь, хүн зөвхөн өөрийнхөө цаг хугацааг хэмнэх гэж хамгийн дөт, хамгийн хурдан замыг сонгодог. Тиймээс Шинэ хурдны зам нь автомашины эрэлт өдөөж, түгжрэлийг бууруулах биш нэмдэг гэх бодит жишээ дэлхийд олон байна.

Суурь судалгаагүй, худалдан авах ажиллагаа нь хаалттай хаалганы цаана өрнөсөн нь ийм төсөлд ялангуяа дэлхийн геополитикийн эгзэгтэй, хүнд үед хотын төсвийнхөө талыг “түгжих” нь эдийн засгийн энгийн мэдлэгтэй хүнд ч мунхаглал.

Хэрвээ Туулын хурдны зам төсөл үнэхээр эдийн засгийн ашигтай байсан бол төр биш хувийн хэвшил өөрсдийн хөрөнгөөр барьж, эрсдэлээ үүрээд ашиглах байв. Улс орнууд хурдны замын төслийг төр хувийн хэвшлийн түншлэлээр эсвээс гадаадын хөрөнгө оруулалтаар шийдэж, сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэгтээ л төсвөө зарцуулдаг. Гэтэл манайд эсрэгээрээ.

Тэгэхээр УИХ дахь АН-ын бүлгийн Туулын хурдны зам төслийг бүрмөсөн зогсоох шаардлага нь маргаашийг хамгаалсан, төсвийн хулгайг хаасан шийдвэр гэдгийг хүлээн зөвшөөрөх олон үндэслэл байна. Төрийн өмчийг данхайлгаж, хулгай нүүрлэх боломж олгож байгаа 2.3 их наяд төгрөгийн төсөвтэй энэ төслийг бүрмөсөн зогсоож, хотын удирдлагуудыг шалгах нь нэг намын байтугай нийгмийн шаардлага болоод байна.

Улаанбаатар хот нэг даргад, нэг намд зориулсан хурдны замтай биш, иргэддээ зориулах эрүүл төсөвтэй байх ёстой.

Б.ГЭРЭЛЭЭ