АНУ-ын бодлогын алдаа ба Хятадын сансрын ноёрхол

ЗХУ-ын Коммунист нам (ЗХУКН) нуран унасны дараах Орос улсын жишээтэй адил ХКН-ын дараах Хятад улс болон Барууны орнуудын сансрын хамтын ажиллагаа нь ойрын хугацаанд улс төрийн, алс хэтдээ эдийн засгийн үр ашгийг авчирч болох юм. Гэхдээ Хятадын дэлхий дээрх үйлдэл, хандлага эерэг чиглэл рүү өөрчлөгдөж, хэлэлцээрийн үндсэн дээр сансар дахь цэргийн өрсөлдөөнийг хязгаарлах хүртэл талууд ийм хамтын ажиллагааны эрсдэлийг анхааралтай удирдах шаардлагатай болно.

ХКН задран унаснаар сансрын салбар дахь хурцадмал байдал намжих төлөвтэй байна. 1992 оноос эхлэн сарыг хяналтдаа авах "921 хөтөлбөр" болон сансрын цэргийн олон хөтөлбөрөөр дамжуулан ХКН сансрын байлдааны давуу талыг олж авах, улмаар "Дэлхий сар"-ны системд ноёрхлоо тогтоож, дэлхий дээрх ноёрхлоо баталгаажуулахыг эрмэлзэж ирсэн. ХКН-ын дараах Хятад улс, ялангуяа Ардын чөлөөлөх армийн (АЧА) төсвийг танаснаар санхүүгийн боломж бүрдвэл дэлхий дээр бус, харин сансарт ноёрхох замыг сонгож магадгүй юм. Гэвч холбоотнуудын гол зорилго нь сансрын бусад гүрэнтэй хамтран ажиллаж, эдийн засгийн өсөлтийг бий болгох нь илүү дээр стратегийн зорилт болохыг Хятадын шинэ Засгийн газарт ойлгуулахад оршино. Үүнд Хятад улсыг сансрын цэрэгжилтээс татгалзах "Артемисын хэлэлцээр"-ийн түвшний амлалт өгөх, сар болон Ангараг гариг дээрх баазуудад Антарктидын гэрээнээс ч илүү чанга хяналт шалгалтын тогтолцоог хүлээн зөвшөөрүүлэх асуудлууд багтана.

Оросын жишээ

ЗХУ нь газар дээрээс хөөргөдөг саатуулагч пуужин, тойрог зам дахь дагуул устгагч болон "Салют" байлдааны сансрын станцуудыг хөгжүүлж байсан ч АНУ болон түүний ардчилсан түншүүд 1990-ээд оны эхээр ЗХУКН-ын дараах Орос улстай сансрын салбарт хамтран ажиллахаар шийдсэн юм. Байлдааны зориулалттай "Мир" станц болон Саран дээр суурин байгуулах Зөвлөлт, Оросын төлөвлөгөө Коммунист намтайгаа хамт нуран унасан билээ.

1995 оны 6-р сарын 29-нд АНУ-ын "Атлантис" хөлөг Оросын "Мир" станцтай залгагдсанаас эхлээд 2000-2024 оны хооронд Олон улсын сансрын станцыг (ОУСС) хамтран байгуулж, ажиллуулсан нь Орос болон Барууны орнуудын харилцаанд өргөн боломжийг нээж өгсөн. Гэвч 2020-иод оны эхээр энэ хамтын ажиллагаа нь АНУ-Оросын харилцан үйлчлэлийн цөөн хэдэн эерэг талбарын нэг болон хумигдсан бөгөөд энэ нь 2012 оноос хойшхи Путины дэглэмийн дайсагнасан байдлыг тусгаж байгаа юм.

АНУ-Зөвлөлтийн сансрын хамтын ажиллагааны богинохон "алтан үе" болон 2012 оноос хойшхи түүний тусгаарлагдмал байдал нь нэгэн үнэнийг сануулж байна, "Дэлхий дээрх энх тайван нь сансар дахь энх тайвны үндэс юм".

Түүнчлэн Орос барууны сансрын хамтын ажиллагаа хэзээ ч бүрэн боломждоо хүрч чадаагүй. Хүйтэн дайнаас хойшхи 30 жилийн хугацаанд Орост сар руу хүн илгээх төслийн загвар гаргах хангалттай авьяас чадвар байсан боловч эдгээр хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх нөөц бололцоо байгаагүй юм. Баруунтай гүнзгий хамтран ажиллахын оронд Орос улс сэжиг төрүүлэхүйц алхам хийсэн бөгөөд 1992 он гэхэд Хятадын сансрын хөтөлбөрийн технологийн гол эх үүсвэр болсон байв. Хятад улс Оросоос "Союз" хөлгийн загварыг худалдан авч өөрийн "Шэньжоу" хөлгийг бүтээсэн төдийгүй залгах систем, сансрын өмсгөлийн технологийг авч, Оросын сансрын станцын зураг төслийг хуулбарласан байх магадлалтай юм.

АНУ-ын хувьд ерөнхийлөгч Барак Обама 2010 онд Жорж Бушийн эхлүүлсэн "Constellation" хөтөлбөрийг цуцалсан нь алдаа болсон юм. Хэдийгээр Дональд Трамп 2017 онд сарны хөтөлбөрийг сэргээсэн ч хэтэрхий оройтсон байв. Обама Хятадад сансрын хөлөг (SLV), саран дээр буугч төхөөрөмж болон сарны баазын технологийг хөгжүүлэхэд арван жилийн хугацаа олгосноор 2020-иод оны дунд үе гэхэд Хятад улс сарны ноёрхлын төлөө өрсөлдөх хүчтэй эрч хүчийг хуримтлуулж чаджээ.

Орос улс барууны талд орохоос татгалзсанаар ихээхэн хохирол амсав. Барууныхан ч, хятадууд ч Оросыг сансрын салбарт "туслах түнш" төдийхөнд үлдээхээр шийдсэн. 2010 оноос хойш Хятад улс Оросоос сарны технологи худалдаж авахаа зогсоож, өөрсдийн бие даасан загварт найдах болсон. Үүнээс гадна Орос улс саранд хүрэх өөрийн гэсэн сансрын хөлөг (SLV) бүтээх санхүүгийн чадамжгүй болсон нь Хятадаас хараат байдлыг нь хоёр дахин нэмэгдүүлжээ. 2022 онд Орос Украин руу түрэмгийлсний дараа Хятад улс Оросын цорын ганц бөгөөд давамгайлагч сансрын түнш нь болов. Бээжингийн хувьд гол сургамж нь бусдаас хараат бус, бие даасан сансрын гүрэн болох явдал байлаа.

ХКН-ын сансрын дайны чадамжийг хязгаарлах нь

АНУ болон түүний холбоотнууд Хятадтай сансрын салбарт хамтран ажиллахын өмнө Бээжингээс ил тод байдал, хяналтын тогтолцоо бүрдүүлэх, мөн сансарт дайн хийх идэвхтэй системүүдээ цомхотгохыг шаардах нь нэн тэргүүний зорилт юм.

2024 онд АЧА нь "Сансрын нисэхийн хүчин"-ийг байгуулсан бөгөөд энэ нь хиймэл дагуул, жолоодлогот нислэг, сар, ангараг болон алс холын сансрын хөтөлбөрүүдээс гадна сансарт хийх байлдааны ажиллагааг бүхэлд нь хянаж байна.

2000-аад оны эхээр Хятад улс газар дээр суурилсан химийн лазерын системийг нэвтрүүлсэн. 2007 оны 1-р сарын 11-нд Хятад улс хиймэл дагуул устгах анхны туршилтаа амжилттай хийсэн. 2022 онд Хятадын SJ-21 хиймэл дагуул өөр нэг дагуулыг шүүрэн авч тойрог замаас нь гаргасан. Хятад улс өөрийн жолоодлогот сансрын станц болон "Тяньжоу" ачааны хөлгөө тагнуулын болон бөмбөгдөлтийн зориулалтаар ашиглах боломжтой.

Сансрын ноёрхол уу, эсвэл сансрын эдийн засаг уу?

ХКН нуран унахаасаа өмнө "дэлхий-сар"-ны системийг хянах буюу сансрын ноёрхлыг тогтоох бүх хэрэгслийг угсарч амжих төлөвтэй байна. Тэд хүн төрөлхтний эдийн засгийн өсөлтийн дараагийн шат сансрын эдийн засагт байгааг олж харсан бөгөөд 2050 он гэхэд $10 их наядын эргэлт бүхий "Дэлхий-сарны эдийн засгийн бүс" байгуулахаар төлөвлөж байна. Мөн сансарт асар том нарны эрчим хүч цуглуулагч байгуулж, дэлхий рүү эрчим хүч илгээх замаар газрын тосны хараат байдлаас гарахыг зорьж байна.

2023 онд Хятадын эрдэмтэд Ангараг болон бусад гараг, солир дээр усны мөс боловсруулах, хүчилтөрөгч болон пуужингийн түлш үйлдвэрлэх 100 жилийн хөтөлбөр санал болгосон нь ХКН-ын ноёрхлыг нарны систем даяар түгээх далд утгатай юм.

ХКН-ын дараах Хятадын сансрын чадамж АНУ-тай тун ойрхон түвшинд эхлэх болно. Саранд 50 тонн ачаа хүргэх чадалтай, АНУ-ын SLS системтэй төстэй. 2035 он гэхэд бүрэн дахин ашиглагдах хувилбар нь бэлэн болно. Хятад улс 2030 он гэхэд саран дээр хүн буулгаж, удалгүй хийлдэг технологи бүхий сарны бааз байгуулахаар төлөвлөж байна.

2028 онд Ангарагаас хөрсний дээж авчрах бөгөөд Бархасбадь гаригийн дагуулууд болон солироос ашигт малтмал олборлохыг зорьж байна.

2030-аад он гэхэд Хятад улс цөмийн дулааны цахилгаан сансрын хөдөлгүүрийг туршиж эхлэх бөгөөд энэ нь сар болон ангараг руу хүрэх хугацааг хоёр дахин богиносгох юм. Энэ салбарт Хятад улс АНУ болон Оростой эн тэнцүү түвшинд явж байна.

Хэрэв ХКН-ын дараах Хятад улсад олон ургальч үзэл, тогтвортой байдал бүрдүүлж чадахгүй бол барууны ардчилсан орнуудад ирэх дарамт асар их байх болно. ХКН нь Хятад улсыг зөвхөн дэлхийн гүрэн бус, харин дэлхийн хэмжээний ноёрхогч болох ирмэгт аваачаад байна. Хиймэл оюун ухаан болон квант технологийн тусламжтайгаар тус улс асар том мэдээллийн сүлжээг хянах чадвартай болж, цөмийн зэвсэг, сансар, тэнгисийн цэргийн давуу талд суурилсан урьд хожид үзэгдээгүй цэргийн хүчийг бүрдүүлж байна.

Хэрэв ХКН-ын дараах шинэ Засгийн газар өмнөх династиудын адил "дэлхийн ноёрхол"-ын төлөөх тэмүүллийг үргэлжлүүлбэл, энэ нь ардчилсан орнуудын хувьд гамшиг болж, хэдэн үеэрээ асар их амь нас, хөрөнгө мөнгөөр хохирох эрсдэлийг дагуулна. Ийм Хятад улсыг дайнаас тогтоон барихын тулд АНУ болон түүний холбоотнууд асар их цэргийн хүч хуримтлуулах шаардлагатай болно.

Сар, Ангараг гаригт Хятадын ноёрхлыг тогтоон барихын тулд сансрын эдийн засгийн байнгын оролцоотой байх шаардлагатай.

ХКН нуран унасны дараах Хятад улс хүн төрөлхтний түүхэнд урт удаан хугацааны эерэг үеийг нээх нь хамгийн сайн хувилбар юм. АНУ, Япон болон холбоотнууд ХКН-ын мөхлийн дараа Хятадын ард түмэнд тус дэглэмийн аймшигт үнэнийг дэлгэн харуулж, тэднийг дэлхий ертөнцөд аюул занал учруулахгүй олон ургальч ирээдүйг бүтээхэд нь туслах төлөвлөгөөтэй байх ёстой. ХКН-ын мөхөл нь хүн төрөлхтний хувьд томоохон эргэлтийн цэг болох юм. Учир нь, дэлхийн хүн амын бараг 20% нь ХКН-ын ноёрхол, устгалын гинжнээс салж, ардчиллыг хөгжүүлэн, хөгжил цэцэглэлтэд хүрэх боломж нээгдэнэ.

ХКН-ын дарангуйллын ашиг сонирхлоос салсан Хятад улс бүс нутгийн болон дэлхийн аюулгүй байдлын найдвартай түнш болж, Сар, ангараг болон түүнээс цаашх хүн төрөлхтний эдийн засгийн өсөлтийн дараагийн шатанд үнэтэй хувь нэмэр оруулах боломжтой юм.

Үргэлжлэл бий...

ӨМНӨХ НИЙТЛЭЛҮҮД:

Хятад орон коммунизмаас хойш: Ирээдүйн шилжилтэд бэлтгэх нь!

ХКН нуран унасны дараах АНУ-ын тусгай хүчний оролцоо

Хятад улс коммунист намын дараа: Тэд ардчилалд бэлэн үү?

Хятадын биологийн зэвсгийн лабораториудыг онилох нягт төлөвлөгөө!

Хятадын биологийн зэвсэг: Сирийн үхэр зарааны загвар

БНХАУ-ын биологийн зэвсгийн хөтөлбөрийг саармагжуулах стратеги: Цохилт өгөх гурван хувилбар

45 их наядын "хөөс" ба өрөнд баригдсан “тийрэлтэт бөмбөг”

Америк дахь Хятадын хөрөнгийг хамгаалах нь: Тэсрэхэд бэлэн буй цаг хугацааны бөмбөг

Хятадын зэвсэгт хүчин болон ардын журамт цэргийг шинэчлэн зохион байгуулах нь