Ховдын МАН-ын хагарал ба олз хайсан тэнүүлчид

Хэдийгээр МАН дээрээ суудлаа олсон ч доороо гүйдлээ олоогүй байгаа нь Ховдод өрнөж буй хоёр талцсан хэрүүлээс харагдаж байна.

Г.Занданшатарын Засгийн газар энэ сарын 16-нд орон нутгийн удирдлагуудтай уулзалт хийсэн. Энэ үеэр Ховд аймгийн ИТХ-ын дарга З.Эрхбаяр орон нутагт хэрэгжиж буй уул уурхайн төслийг гацаадаг, шантаажилдаг бүлэг хүмүүст хуулийн хатуу хариуцлага хэрэгтэй байгааг дээд удирдлагадаа сануулсан юм. Түүний байр суурийг эсэргүүцэж, тус аймгийн МАН-ын хорооноос ИТХ-ын дарга З.Эрхбаярыг ард иргэдээс уучлалт гуйхыг шаардсан мэдэгдэл гаргасан. Уг мэдэгдэлд Ховд аймгийн ИТХ-ын дарга З.Эрхбаяр нь ард иргэд тээвэрчдийг шантаажчин мэтээр гүтгэн доромжилж, торгох шийтгэлийг нэмэгдүүлж, хорьж цагдах, ял зэмийг чангатгах агуулга бүхий үг хэлсэн нь иргэдийн Үндсэн хуулиар олгогдсон үг хэлэх эрхэнд халдаж байна гэж буруутгасан бий.

Үүнээс харвал Төрийн ордон дахь МАН-ын зодоон түр зууртаа намжсан ч эсрэгээрээ орон нутагт ид өрнөж байна. Тэр дундаа УИХ дахь бүлгийн гишүүд Улаанбаатараас шантаажны бүлэглэл хөлсөлж, улс төрийн зорилгодоо орон нутгийн иргэдийг ч турхирч сууна.

Ховд аймгийн МАН-ын хороо хоёр хуваагдсан. Нэг хэсэг нь С.Бямбацогтыг дагаж, нөгөө хэсэг нь Э.Болормааг дагалдах болсон байна.

Л.Оюун-Эрдэнэ Ерөнхий сайд байхдаа өөрийнхөө ахлах зөвлөхөөр ажиллаж байсан Э.Болормааг  Ховд аймгийн Засаг даргаар хууль зөрчин томилсон юм. Эцгийн мөнгө, "эзний" нөлөөгөөр улс төрд крандуулж, Ховдын Засаг дарга болсон Э.Болормаа намын хорооныхоо тамгыг ч хамтад нь авсан байдаг. Улмаар УИХ-ын тооноор орж, парламентын гишүүн болсон хэдий ч  тодорхой шалтгаангүйгээр Ховдын МАН-ын хорооны үүрэгт ажлаа болон тамга тэмдгээ өгөлгүй жил гаруй гүрийсний эцэст өнгөрсөн оны сүүлээр ИТХ-ын төлөөлөгч М.Ганзоригт шилжүүлсэн байна. М.Ганзориг нь ЗГХЭГ-ын дарга С.Бямбацогтын нагац ах гэнэ.

Улсын Дээд шүүх энэ сарын эхээр МАН-ын намын даргаар Н.Учралыг бүртгэхдээ, тус намын шинэчилсэн дүрмийг ч бүртгэж авсан. Шинэ дүрмийн дагуу МАН-ын анхан, дунд шатныхны дунд “шинэчлэлт” явагдах нь нэгэнт тодорхой болсон. Иймээс МАН-ын толгой дахь зөрчилдөөн "хөл"-дөө орж, орон нутагт дажин үүсгэж байна.

МАН-ын орон нутаг дахь хагарал уул уурхайн компаниудын үйл ажиллагаанд ч сөргөөр нөлөөлж буй. Учир нь, МАН-ынхан МАН-ын эсрэг нутгийн индиан болон хотын шантаажчдыг хөлслөн, Засгийн газрын бодлого, шийдвэрийг бойкотлох болсон юм. Хамгийн том жишээ нь Халзан бүрэгтэй байна.

Өнгөрсөн оны есдүгээр сард Төрийн ордонд Халзан бүрэгтэй орд газрын ашиглалт, байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл, эрсдэлийг нарийвчлан судлах сэдвээр УИХ-аас Ерөнхий хяналтын сонсголыг зохион байгуулсан. Тус сонсголыг УИХ-ын гишүүн Б.Баярбаатар ахалсан. Б.Баярбаатар нь МАН дахь Д.Амарбаясгалангийн гар хөл болох нь нэгэнтээ харуулсан.

Төрийн болон төрийн бус байгууллага, орон нутгийн төлөөлөл, иргэд, шинжээчид зэрэг 130 гаруй хүн оролцсон уг сонсголын үеэр Шар хадны галзуучуудыг Төрийн ордонд оруулж, Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд нарыг заналхийлсэн эмэгтэйн ард Э.Болормаа байсан гэх яриа ч МАН-ын цагаан байрнаас цацагдсан билээ. 

Тэгвэл Ховдын намын дотоод хагарлыг өрдөж, гал дээр тос нэмэх даалгавартайгаар “Үнэн ба зөв” намын дарга А.Отгонбаатар, босоо хөхийн П.Шинжээравдан нарын хүмүүс нийслэл хотоос Ховдод очин, төрийн байгууллагыг бужигнуулаад эхэлсэн бичлэг ч олон нийтийн сүлжээгээр цацагдаж байна.

Тэднийг “хөлслөсөн” хүн нь мөн л УИХ-ын гишүүн Э.Болормаа гэх хардлага байгаа нь бас чиг үндэслэлтэй. Э.Болормаа нь Г.Занданшатарын Засгийн газрыг огцруулах акцыг оройлон удирдсан хүмүүсийн нэг. Л.Оюун-Эрдэнийн "Харвард бүлэглэл"-ийн гол гишүүн. Үндсэн хууль зөрчин, Г.Занданшатарыг Ерөнхий сайдаас огцруулах асуудлыг УИХ-аар хэлэлцэх үеэр Э.Болормаа "Сайд нар сайхан амарсан уу" гэж заналтайгаар асууж байсан бодит факт.

“Үнэн ба зөв” намын дарга А.Отгонбаатарын хувьд МАНЖ мафийн гар хөл болохоо хэдийнэ баталчихсан. Өнгөрсөн 2025 оны зургадугаар сард Л.Оюун-Эрдэнийг Ерөнхий сайдаас огцруулах жагсаалын эсрэг жагсаал зохион байгуулж явсан нөхөр. УИХ-ын дарга асан Д.Амарбаясгаланг албан тушаалаас нь огцруулах үеэр уйлах нь холгүй live хийж суусан. Өдгөө хотын дарга Х.Нямбаатарт "хайр зарлаад" удаж байгаа.

Уул уурхайн төслийг гацааж, энэ салбарт үйл ажиллагаа явуулж буй гадаад, дотоодын компаниудыг шантаажлах, сүрдүүлэх, дарамтлахдаа "Үнэн ба зөв" намын дарга А.Отгонбаатар гаршсан. Түүний хийдэг, чаддаг мэргэшсэн гол ажил нь энэ болсон. Монголд тэдэнд дарамтлуулаагүй бизнес эрхлэгчид бараг байхгүй. Насаараа татвар төлж, бусдад цалин өгч яваа бизнес эрхлэгчдээс баян тарган амьдардаг тэдний хөрөнгө орлогын эх үүсвэр хууль ёсных мөн эсэхийг ч хууль хяналтынхан шалгах цаг болсон. Тэдний үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн хөрөнгө луйвар уу, дээрэм үү, бүр гадныхны өгсөн мөнгө үү гэдгийг тогтоох нь зөв юм.

Ховдын ИТХ-ын дарга З.Эрхбаяын хэлсэн үнэн. Уул уурхайн төслийг гацаадаг, зогсоодог, Монголын хөгжлийг хорлодог шантаажныханд төр төмөр нүүрээ харуулах шаардлагатай байна. Тэднээс болж, Монгол, монголчууд хэр их хохирол амсаж буйг үнэндээ тооцох аргагүй болсон.

Б.БАЛБАР