Монгол-Японы стратегийн түншлэл ирээдүйд хүний хөгжилд чиглэх үү?

Монгол Улс, Япон Улстай найрсаг харилцаа, хөгжлийн хамтын ажиллагаа, гуравдагч хөршийн идэвхтэй харилцаатай билээ. Тэгвэл энэхүү стратегийн түншлэл нь Монголын ирээдүйн өрсөлдөх чадварыг бэхжүүлэх юм.

Дэлхий дахин геополитикийн өрсөлдөөн, худалдааны шинэ сорилтууд, технологийн огцом өөрчлөлтийн үеийг туулж байна. Улс орнууд хөгжлийг зөвхөн байгалийн баялаг бус, харин мэдлэг, инноваци, технологи, хүний капитал гэж тодорхойлж буй.

Токио хотноо болсон “Азийн ирээдүй” олон улсын форумаар бүс нутгийн улс орнуудын удирдагчид, бодлого боловсруулагчид тогтвортой хөгжил, эдийн засгийн өрсөлдөх чадвар, технологийн шилжилтийн талаар хэлэлцлээ. Энэхүү хэлэлцүүлгийн гол санаа нь ирээдүйн өрсөлдөөнд улс орнуудын амжилтыг хүний хөгжил, инноваци, технологийн чадамж тодорхойлох болно гэдэгт төвлөрч байв.

Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг Япон улсын Гадаад хэргийн сайдтай албан ёсоор уулзах үеэрээ хоёр улсын хамтын ажиллагааны дараагийн чиглэл нь хүний хөгжил, технологи, инновацид төвлөрөх шаардлагатайг онцолсон нь орчин цагийн энэхүү өөрчлөлттэй бүрэн нийцэж байна.

Монгол Улсын хувьд хөгжлийн дараагийн том асуулт нь байгалийн баялгаа хэрхэн ашиглах вэ гэдгээс гадна мэдлэгт суурилсан эдийн засаг руу хэрхэн шилжих тухай юм. Монгол, Японы харилцаа энэ асуултын хариултын нэг хэсэг гэж хэлж болно

Япон Улс 1990-ээд оны эхэн үед Монгол Улсыг ардчилал, зах зээлийн эдийн засгийн тогтолцоонд шилжихэд тууштай дэмжлэг үзүүлсэн орны нэг юм. Тухайн үед үзүүлсэн хөгжлийн албан ёсны тусламж, дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалт, хүний нөөцийн чадавхыг бэхжүүлэх хөтөлбөрүүд нь өнөөгийн Монголын хөгжлийн суурийг тавихад чухал хувь нэмэр оруулсан билээ.

Энэ урт хугацааны итгэлцэл дээр тулгуурлан хоёр улс гуравдагч хөрш орнуудаас хамгийн түрүүнд стратегийн түншлэлийн харилцаа тогтоож, өнөөдөр “Энх тайван, хөгжил цэцэглэлтийн төлөөх Тусгай стратегийн түншлэл”-ийн хүрээнд хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэн хөгжүүлж байна.

Гэхдээ ирээдүйд энэхүү хамтын ажиллагааны үнэ цэнийг зөвхөн дипломат харилцаа эсвэл хөгжлийн тусламжаар хэмжих боломжгүй юм.

Япон Улс газрын доорх баялгаар бус боловсрол, хөдөлмөрийн бүтээмж, технологийн хөгжил, инновацид тулгуурлан дэлхийн тэргүүлэх эдийн засгуудын нэг болж чадсан.

Монгол Улсын хувьд ч эдийн засгаа төрөлжүүлэх, өндөр нэмүү өртөг шингэсэн үйлдвэрлэл бий болгох, технологийн чадавхаа нэмэгдүүлэх, хүний капиталаа хөгжүүлэх нь хөгжлийн дараагийн шатны гол бодлого болох ёстой.

Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн томоохон технологийн компаниуд, судалгааны байгууллагууд болон олон улсын байгууллагад ажиллаж буй Монгол залуусын тоо нэмэгдэж байна. Тэдний амжилт нь Монгол Улс дэлхийн түвшний ур чадвартай хүний нөөцөөр дамжуулан олон улсын өрсөлдөөнд оролцох бүрэн боломжтойг харуулж байна. Гэвч энэ боломжийг системтэй бодлого, чанартай боловсрол, олон улсын хамтын ажиллагаагаар дэмжих шаардлагатай.

Энэ хүрээнд Япон Улстай боловсрол, шинжлэх ухаан, инженерчлэл, хиймэл оюун ухаан, инновацын салбар дахь хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх нь Монголын дараагийн үеийн өрсөлдөх чадварыг бэхжүүлэх стратегийн ач холбогдолтой юм.

Токиод болсон уулзалтуудын хамгийн чухал үр дүн нь шинэ гэрээ, шинэ төсөл биш. Харин хоёр улсын харилцааны дараагийн үе шат хүний хөгжил, технологи, инновацид чиглэх ёстой гэсэн нийтлэг ойлголт улам баталгаажиж буй юм.

Өнгөрсөн 30 жилд Монгол, Япон хоёр улс дэд бүтэц, хөгжлийн хамтын ажиллагааны бат бөх суурийг хамтдаа бүтээсэн. Харин дараагийн 30 жилд хүний хөгжил, технологи, инновацид тулгуурласан ирээдүйг хамтдаа бүтээх боломж өмнө нь байгаагүйгээр нээлттэй байна.

Монголын ирээдүйн хамгийн том баялаг нь газрын хэвлий дэх нөөц биш, харин дэлхийтэй өрсөлдөх чадвартай хүмүүс байх ёстой. Япон-Монголын стратегийн түншлэлийн гол зорилго ч үүнд оршиж байна.

Х.ХУЛАН