Унгарын Виктор Орбаны 16 жилийн засаглал эцэс болов

www.aljazeera.com

Сонгогчдын ирц бараг 80%-д хүрсэн түүхэн сонгуулиар барууны үзэл баримтлалтай "Тиса" (Tisza) нам парламентад гуравны хоёр буюу Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах хэмжээний үнэмлэхүй олонхын суудлыг авлаа.

Унгарын Ерөнхий сайдын албыг олон жил хашсан Виктор Орбан сонгуулийн урьдчилсан дүн гарсны дараа ялагдлаа хүлээн зөвшөөрөв. Урьдчилсан дүнгээр Петер Мадьярын тэргүүлсэн "Тиса" нам илт давуу ялалт байгуулсан байна.

Мадьяр Ням гаригийн орой олон нийтийн сүлжээндээ "Ерөнхий сайд Виктор Орбан дөнгөж сая утсаар холбогдож, бидний ялалтад баяр хүргэлээ" хэмээн нийтэлжээ.

Сонгуулийн дүн ба түүхэн мандат

Саналын хуудасны 97.35 хувийг тоолсны дараах байдлаар:

"Тиса" нам: Нийт саналын 53.6 хувийг авч, 199 суудалтай парламентын 138 суудлыг эзлэв.

"Фидес" (Fidesz) нам: Нийт саналын 37.8 хувийг авч, ердөө 55 суудалтай хоцорчээ.

Нийслэл Будапешт хотын Дунай мөрний эрэгт цугларсан хэдэн арван мянган дэмжигчийнхээ өмнө хэлсэн баярын үгэндээ Мадьяр "сонгогчид түүхийг шинээр бичлээ" гэдгийг онцлов.

"Өнөө орой худал хуурмагийг үнэн ялан дийллээ. Унгарчууд эх орон маань миний төлөө юу хийж чадах вэ гэж асуулгүй, харин би эх орныхоо төлөө юу хийж чадах вэ гэж өөрсдөөсөө асуусны хүчинд бид ялалт байгууллаа. Та бүхэн хариултаа олж, түүнийгээ хэрэгжүүлж чадлаа" хэмээн тэрээр хэлсэн юм.

Нийгмийн хүлээлт ба өөрчлөлт

Al Jazeera агентлагийн сурвалжлагч Степ Ваэссен Будапешт хот даяар баяр хөөртэй байгааг мэдээлээд "Виктор Орбаны 16 жилийн засаглал дууслаа. Хүмүүс үүнд итгэж ядан байгаа ч энэ бол бодит үнэн" хэмээжээ.

Сонгогчдын зүгээс Мадьярыг улс орноо талцуулах бус, харин "гүүр болж" нэгтгэнэ гэсэн хүлээлттэй байна. Сонгогч Даниэль Хернандес-Контлер "Зөвхөн Фидес намыг дэмжигчдэд бус, хүн бүрт хүртээмжтэй, илүү хүнлэг Унгар улсыг хүлээж байна" гэж сэтгэгдлээ хуваалцжээ.

Виктор Орбан ялагдлаа хүлээн зөвшөөрөхдөө үүнийг "хүнд бөгөөд ойлгомжтой" үр дүн гэж тодорхойлоод, цаашид сөрөг хүчний байр сууринаас эх орондоо үйлчлэхээ мэдэгдсэн байна.

Олон улсын харилцаа болон ЕХ-ны нөлөө

Сонгуулийн ирц 77%-иас давсан нь Унгарын хувьд коммунизмын дараах түүхэн үзүүлэлт болов. Орбаны ялагдал нь зөвхөн Унгар төдийгүй Европын холбоо, Украин болон олон улсын геополитикт томоохон өөрчлөлт авчрах юм.

• Украины тусламж: Орбаны зүгээс хориг тавиад байсан Украины 90 тэрбум еврогийн ($105 тэрбум) зээлийн асуудал шийдэгдэх зам нээгдэж байна.

• ЕХ-ны санхүүжилт: Ардчиллын стандартыг зөрчсөн гэх шалтгаанаар Брюсселиэс зогсоогоод байсан ЕХ-ны санхүүжилтийн сангууд Унгарт дахин нээгдэх боломжтой боллоо.

• Орос ба АНУ: Энэхүү үр дүн нь ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путины ЕХ дахь гол холбоотныг байхгүй болгож, АНУ-ын Дональд Трампын "MAGA" хөдөлгөөнийхөнд томоохон цохилт болж байна.

Дотоод шинэчлэл

"Тиса" намын ялалт нь авлигатай тэмцэх, шүүх засаглал болон бусад төрийн байгууллагуудын хараат бус байдлыг сэргээх шинэчлэлийн эхлэл болно гэж шинжээчид үзэж байна. Тэдэнд Үндсэн хуулийг өөрчлөх хэмжээний (гуравны хоёр) олонхын эрх мэдэл олгогдсон нь Орбаны өнгөрсөн хугацаанд тогтоосон тогтолцоог бүрэн өөрчлөх боломжийг олгож байгаа юм.

Орбан сонгуулийн сурталчилгааны үеэр “Мадьярыг ялбал Унгарыг Украины дайнд татан оруулна” гэж сануулж байсан ч сонгогчид энэхүү "айдас"-аас илүүтэйгээр өөрчлөлтийг, эрх чөлөөг сонголоо.