Ялгаа: Казакстан гадаадын хөрөнгөөр хөгжиж, монголчууд гадны хөрөнгө оруулагчаа хөөсөөр!

Казахстан дэлхийн ураны салбарын хамгийн том тоглогчдын нэг болжээ. Тэд уул уурхайн салбартаа гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг урин залж, эдийн засгийн аргаар тусгаар тогтнолоо баталгаажуулж байна. Харин Монгол гадаадын хөрөнгө оруулагчдаа үзэн ядсан гуйлгачин улс хэвээрээ үлджээ.

Баяр наадмын өмнө УИХ-ын гишүүн Х.Баттулга, Л.Оюун-Эрдэнэ нарын улс төрийн троллууд Оюутолгойн экспортын замыг хааж, гэрээг цуцлаж, Рио Тинтог хөөж гаргахыг шаардсан. Энэ нь ч тодорхой улс төрийн шалтгаантай болох нь ойлгомжтой.

Уран, атомын цахилгаан станцын асуудал хөндөгдөх болгонд монголчуудыг ургийн гажигтай малаар айлгах төлөвлөгөөг монголчуудын гараар эрчимтэй хэрэгжүүлж ирсэн. Атал Казакстан ураны ордуудаа ашиглаж, дэлхийн зах зээлийн 40 гаруй хувийг дангаараа хангаж байна. Тус улс жил бүр 20 гаруй мянган тонн уран олборлодог.

Энэ нь өнөөдөр дэлхийн атомын цахилгаан станц тутмын хоёрны нэг нь Казахстанаас шууд эсвэл шууд бусаар хамааралтай болсон гэхэд хилсдэхгүй. Маш товчоор хэлэхэд цөмийн эрчим хүчний салбарт Казакстан гол цөм нь болохоор чармайж байна. Мэдээж, гол зорилго нь геополитик, эдийн засаг, эрчим хүчний аюулгүй байдлаа хамгаалах тухай юм.

Тэгвэл Монголд юу болов?! Өнгөрсөн 20 гаруй жилийн турш хэлэлцэж, талцсаны эцэст Н.Учрал Эдийн засгийн хөгжлийн сайд байхдаа ураны салбарт гуравдагч оронтой хамтрах бодлогоо парламентаар батлуулж чадсан юм. Гэхдээ Монгол Улс хэзээ атомын цахилгаан станцтай болох вэ гэдэг нь асуултын тэмдэг хэвээр!

Газрын доорх шороо болгон баялаг болж чаддаггүй. Түүнийг зөв бодлого, зөв менежмент, зөв цаг хугацаанд ашиглах чадвар, хөрөнгө оруулалт, техник, технологийн хүчээр баялаг болгодог. Үүний тулд Монголд мөнгөтэй хөрөнгө оруулагч хэрэгтэй. Гэхдээ далайд гарцгүй, хоёр том хөрштэй улсын аюулгүй байдлын баталгаа нь гуравдагч орны хөрөнгө оруулалт юм.

Казахстан үүнийг бодитоор харуулж чадаж байна. Харамсалтай нь, монголчууд гуравдагч орны хөрөнгө оруулалтыг хадны мангаа гэж харсан хэвээр.
Өнөөдөр бидэнд хамгийн их хэрэгтэй зүйл бол “ураны төлөө” эсвэл “ураны эсрэг” туйлшрал биш. Харин үндэсний эрх ашигт нийцсэн, шинжлэх ухаан, эдийн засаг, байгаль орчны тэнцвэрийг хангасан бодлого чухал.

Учир нь хорин жилийн дараа Монголд “боломж байсан” гэж өнөөдрийнх шигээ зовлон тоочсон хэвээрээ байх уу эсвэл боломжоо ашиглаж Казакстан шиг хараат бус том тоглогч болох уу гэх сонголттой нүүр тулж байна!