“Үнэг”-ний үргээлэг буюу авлига, хулгай Монголыг идэж байна!

Аливаа нийгмийн хорт хавдар нь авлига гэвэл хүнээр бол Монгол хорт хавдрын улмаас үхэж байна. Өнгөрсөн бүхий л цаг хугацаанд монголчууд авлигатай тэмцэж ирсэн юм. Авчиг авлига буурах нь бүү хэл улам архагшжээ. Төрийн нууц, оффтейк гэрээ, төсөл тендер нэрээр авлигыг төгөлдөршүүлж, Ашиг сонирхлын хууль ч ах дүү, амраг садангуудад үйлчлэхээ огт больсон. Авлига өгөөгүй нэгнээ МАНай төр ил цагаан, ичиж эмээхгүйгээр дээрэмддэг ч болсон.

Үндсэндээ, эрх мэдэлтнүүдийн хулгай, луйвар Монголыг ийнхүү дампуурлын ирмэгт аваачсаны тод жишээ нь эрчим хүчний хомсдол ба эрчим хүчнийхнээс илэрсэн авлига юм.

Л.Оюун-Эрдэнийн орлогыг нотлож чадаагүй гэх асуудлаас болж, нийгэмд нэр нүүрээ барсан АТГ-ын баривчилгаа гэнэт эрчимжиж, Ардын намын томоохон улстөрчдийг “авлах” болжээ.

Эхний үргээлэг эрчим хүчний салбарт явагдсан. Энэ сарын 15-нд эрчим хүчний салбарын нэр бүхий томчуудыг албан тушаалаа урвуулсан ашигласан гэх хэргээр АТГ-аас баривчилсан. БНСУ-ын “Экзим” банкны хөнгөлөлттэй зээлээр 10 аймгийн ДС-ыг барих төсөл бүтэлгүйтэж, ерөнхий гүйцэтгэгчээр шалгарсан "Бьюксан инженеринг" гэх солонгос компани дампуурлаа зарласан нь Монголд эдийн засгийн багагүй хохирол учруулав.  

Н.Тавинбэх нь Эрчим хүчний яамны Төрийн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байхдаа уг төслийг хариуцаж байсан. Ингэхдээ өөрийн зөвлөх П.Товуудоржтой хамтарч төслийн зөвлөх үйлчилгээнээс $2.6 саяыг завшсан нь баригджээ. Мөн ЗТТХЯ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Насантогтох, Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэнгийн зөвлөх Б.Нямаа нарыг ч уг хэргээр баривчилсан юм.

Тэрчлэн гурван хоногийн өмнө “Эрдэнэс критикал минералс” ТӨҮГ-ын гүйцэтгэх захирал Д.Тогтохсүрэнг АТГ-ынхан хойшлуулшгүй ажиллагааны хүрээнд саатуулсан. Түүнийг Эрүүгийн хуулийн 22 дугаар бүлэгт заасан авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдуулан шалгаж эхэлжээ. Тэгвэл  Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамны Хяналт шинжилгээ, үнэлгээ дотоод аудитын газрын улсын ахлах байцаагч А.Бямбадорж, Хүннү хотын хөгжлийн корпорацийн инженер Б.Мөнхсайхан нарын гэр болон албан өрөөнд АТГ-ынхан нэгжлэг хийсэн байна. Хамгийн эмгэнэлтэй нь, “төрөөгүй” хотын нэрээр төрийн дарга нар төсвийн мөнгө идэхдээ иргэдээсээ эмээхээ байсан нь энэ. Урьд нь улстөрчид хулгай, луйвар хийхдээ хууль шүүхэд баригдаж, баривчлагдахаас худлаа, үнэн айдаг байсан байх.

АТГ-ын үнэгний ав үүгээр дуусахгүй нь бололтой. Өнгөрсөн долоо хоногт УИХ-ын дарга Н.Учралын Зүүн бүсийн иргэдтэй хийсэн уулзалтын үеэр Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Б.Энхбаяр ирэх хавар улстөрчдийн хувьд хатуухан, халуухан болохыг хэлсэн нь нам дахь авлигач, хулгайч нартаа анхааруулсан үг болох нь ойлгомжтой. Тэр тусмаа түүний илд Төрийн болон Тусгаар тогтнолын гэсэн хоёр ордны зүг чиглэж буй нь бүр тодорхой байна.

Сүүлийн 10 жилийн турш засгийн эрх дангаараа барьж буй МАН-ын авлига, хулгай Монголыг бүхэлд идэж байна. Ёстой л намаа аврах уу, улсаа аврах уу гэсэн салаа замын үзүүрт Г.Занданшатарын Засгийн газар зогсож буй юм. Г.Занданшатар намаа сонговол Монголд ямар ч ирээдүй байхгүй. Улсаа бодвол хоёр ордны цэвэрлэгээг хоймориос нь эхлэх шаардлагатай болно. Мэдээж, авлигачид зүгээр харж суугаад "авлуулахгүй"-н тулд аль болохоор нийгэмд дажин үүсгэж, эсэргүүцэл, тэмцэлд иргэдийг турхирч мэднэ. Тэдэнд төмөр замаас, нүүрснээс хулгайлсан асар их мөнгө бий.

МАН-ын дарга Н.Учралын хувьд намаа авлигачдаас чөлөөлөхгүйгээр улсаа чөлөөлөх боломжгүй. Улсын хөгжлийн чөдөр тушаанууд угтаа Н.Учралын нам дотор бий.

Нөгөө талаасаа УИХ-ын дарга Н.Учрал хууль тогтоох байгууллагад сууж буй хулгайч, луйварчдаа цэвэрлэж байж л намаа чөлөөлнө. Аливаа юм бүрэн гинжин холбоотой, учир шалтгаантай. Бар, ялаагүй бүгдийг барьж, шалгаж байж л Монголыг авлига, хулгайгаас чөлөөлнө.

НПГ-ын газраас УИХ-ын гишүүн Х.Булгантуяаг төрийн эрх барих дээд байгууллагын эрх мэдлийг хууль бусаар авах зорилгоор үгсэн тохирч хүчирхийллийн аргаар авахад бэлтгэсэн, зохион байгуулсан, оролцсон гэмт хэрэг үйлдэхээр завдсан гэж эрүүгийн хэрэг үүсгэж яллагдагчаар татсан агаад шүүхээс түүнд хилийн хориг тавьсан байна.

Н.Учралын парламентад яллагдагчаар татагдсан, мөн АТГ-д шалгуулж буй цөөнгүй гишүүн байгаа.

С.Ганбаатар, Д.Амарбаясгалан нарыг албан тушаалаа урвуулан ашигласан, үндэслэлгүй хөлжсөн, Э.Болормааг Сонгуулийн тухай хуулийг зөрчин, гадаадын компаниас хандив авсан гэх үндэслэлээр прокуророос яллагдагчаар татаад удаж буй. Харин АТГ-аас Соёлын сайд асан Ч.Номинг шалгаж эхэлсэн бол Л.Оюун-Эрдэнийн $20 саяын асуудлыг шалгуулахаар Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Б.Энхбаяр хуулийнханд баримт хүргүүлж байгаагаа хоёр сарын өмнө мэдээлсэн билээ. Төгрөг нуурын ордыг Сингапур, Хонгконгоор дамжуулан, үндэстэн дамнасан луйвар хийсэн, татвараас бултсан гэх хэрэгт АТГ-аас УИХ-ын гишүүн Х.Баттулгыг мөрдөн шалгаж эхэлсэн гэснээс хойш лав хагас жил болж байна.

Бусдаас цүнх бэлгэнд авсан гэх Өмнөд Солонгосын тэргүүн хатагтай асан Ким Гён Хид тус улсын шүүхээс 1 жил 8 сарын хорих ял ногдуулжээ. Монголд, улсын төсвийг захиран зарцуулах хамгийн том эрх мэдэлтэй Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнийн бэрийн цүнхний дуулиан бараг мартагдаж байна.

АТГ-ын “үнэг”-ний үргээлэг Ардын намын цагаан байрнаас эхлэж буй нь зүйн хэрэг. Насаараа нам дагаж, ам тосодсон МАНай төрийн гол авлигачид МАН-ын цагаан байранд сууж байгаа. Үндсэндээ, өнөөдөр МАН+Женко бүлэглэл байхад Монголд дайсан ч хэрэггүй болсон байна.