Э.Бат-Амгалан сайд аа, яамаа цэгцэлж дууссан бол хуулиа цэгцлээч!

УИХ-ын гишүүн, Хот байгуулалт, барилга орон сууцжуулалт / ХББОС/-ын сайд Э.Бат-Амгалан тамгаа аваад салбарынхаа төлөөлөлтэй уулзахдаа “2025 ондоо багтаан салбарын хууль, эрх зүйн асуудлыг цэгцэлж, УИХ-ын намрын чуулганд Барилгын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга, Хот байгуулалтын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг өргөн барина” гэж амлаж, алга ташуулж байв. 

Гэвч 2026 оны эхний улирал дундаа орчихоод байхад дээрх хоёр хуулийн төслийг УИХ-д өргөн бариагүй байна. Нээлттэй парламент болон ХББОСЯ-ны сайтад ч энэ тухай мэдээлэл алга.

Та Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга биш Барилгын яамны сайд

Салбарын суурь хууль болох Барилгын тухай хуулийг шинэчлэн найруулах ажлын хэсэг хоёр жилийн өмнө байгуулагдаж, хэд хэдэн удаа хуралдсан. Тэгэхээр хуулийн төсөл бол жил дамнан цоо шинээр хийх зүйл биш, тодорхой шатанд хүрч, эхний төсөл бэлэн болсон.

Гэсэн ч Монгол төрийн залгамж чанарын доголдол хуулийг гацаав. Өнгөрсөн найман сарын хугацаанд Э.Бат-Амгалан сайд ХББОСЯ болон салбар агентлагуудаа “Баянзүрх дүүргийн салбар болгох нь уу” гэмээр хөдөлгөөнд оруулсан тухай салбар дотор яриа байгаа нь нууц биш.  Аль аль нь цэгцрэх гэсээр багагүй хугацаа алдсан аж.

Засгийн газраас ХББОС-ын яаманд:

Ипотекийн зээлийн тогтолцоог сайжруулах, орон сууцжуулалтын тусгай чиг үүргийн банк байгуулах, боловсрол, эрүүл мэндийн салбарын ажилтнуудыг орон сууцжуулах бодлогыг хэрэгжүүлэх зэрэг бодит үүрэг чиглэл өгсөн.

Хоёр өдрийн өмнө УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан “Төрөөс хэрэгжүүлж байгаа ипотекийн зээлд хамрагдсан 12 мянган иргэн таваас дээш орон сууц авсан байна” гэх баримт дэлгэсэн нь нийгмийн бухимдлыг хэрхэн өдөөснийг сайд анзаарсан гэж найдъя. 

Төр  ипотекийн зээлийн хөтөлбөр хэрэгжүүлээд 15 жил болсон ч шалгуур зохицуулалт нь 2021 он хүртэл хангалтгүй байв.  Өөрөөр хэлбэл, 2021 онд л зээл олгох шалгуурт "төрөөс хэрэгжүүлж байгаа ипотекийн зээлийн хөтөлбөрт хамрагдаагүй байх" гэдэг заалт оруулсан байгаа юм.

Энэ хугацаанд хуулийн цоорхойг хэрхэн ашигласан байна вэ гэдэг нь хувь хүний бус бодлого хариуцсан салбарын түвшний асуудал. 

Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын салбар бол Монголын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн суурь салбарын нэг учраас хууль эрх зүйн тодорхойгүй байдал нь эцсийн дүндээ иргэдэд л шууд нөлөөлдөг.

Монгол Улсын нийслэл “бетон ширэнгэ” гэх тодотгол авч, гадны хэвлэлд гартлаа зай завсаргүй барилгын ажил өрнөж байна. Хорооллууд таван алхмын зайд сүндэрлэсээр. Өнгөрсөн жилүүдэд гарсан “нүүрсний” гэх хэрэгтэй холбоотойгоор барилгын салбарт “авлигын мөнгө угаадаг уу" гэх асуулт хариулт нэхсээр байна.

Ипотекийн зээл “горьдсон” 35000 хүнд шаардлагатай  3.8 их наядын санхүүжилт, гурваас дээш жилийн хүлээлтийн тухай ярьсаар бас л хэдэн жилийг үдчихлээ.

Гэтэл энэ бүх асуудлыг салбарынх биш банкных гээд түлхэх үү. Монгол Улсын Засгийн газрын тухай хуульд “Хот төлөвлөлт, хот байгуулалт, орон сууцны бодлого, хотын хэт төвлөрлийг сааруулах асуудал болоод автозамын түгжрэл, агаарын бохирдлыг бууруулах асуудал хүртэл” ХББОС-ны яаманд харьяалагддаг.

Бодлого бодитоор хэрэгжихийн тулд эрх зүйн шинэчлэл зайлшгүй хэрэгтэй байна. Суурь хууль шинэчлэгдээгүй нөхцөлд хэрэгжилт удааширна, гажуудал үүснэ.

Улс төрийн намтар чинь урт ч гүйцэтгэл нь богино байна

УИХ-ын гишүүн, ХББОС-ын сайд Э.Бат-Амгалан бол улс төрийн карьер нь орон нутгаас төрийн түвшинд хурдтай дэвшсэн нэгэн. Өөрийгөө улс төрд анхан шатнаас нь явсан, хэлд байтугай хөлд орсон хүн гэж тодотгож байсан.

Гэхдээ өнөөдөр дүүргийн Засаг дарга биш салбарын сайдын суудалд байна гэдгээ ухаарах цаг болсон. Иргэд, аж ахуйн нэгжтэй сар бүр уулзаад, санал гомдол сонсож, иргэдээ бодсон, их ажил хийсэн мэт дүр эсгэх шаардлагагүй. Энэ бүхнийг аль хэдийнэ цахимаар шийддэг болсон. Нүүр тулах шаардлагатайг үгүйсгэхгүй  ч сайдын хувьд, хууль санаачлах, салбарын бодлогыг хэрэгжүүлэх, хэрэгжилтийнхээ үр дүнг тайлагнах зайлшгүй үүрэгтэй.

Өнөөдрийн статус чинь өчигдрийн биш өнөөдрийн хариуцлагаа ухамсарлахыг шаардаж байна.Улс төрийн “урт" карьерт чинь Засаг даргын сандал суудлын маргаан, УИХ-ын танхимд дуулиан тарьсан ёс зүйн асуудлууд гээд олны анхаарал татсан зүйлс байгаа ч гардаад хийсэн гүйцэтгэлээр гайхуулах төсөл бий бил үү. ХББОС-ын сайд гэдэг цаашдын карьерын том боломж эсвэл эцсийн цэг байхыг үгүйсгэхгүй. Гараас гарсан зүйлгүй, ширээ тойрч уулзалт хийж, шинэ хүн томилсоор суутал Монгол Улсад барих ёстой сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг, орон сууц хүлээгдээд байна.

Э.Бат-Амгалан сайдаа яамаа цэгцэлж дууссан бол одоо хуулиа барь. Барилгын салбарт амлалт хангалттай их сонсогдсон. Хууль хүлээгдэж, хугацаа явсаар байна.