Масс үйлдвэрлэл дэх Зүүн өмнөд Азийн амбиц!

Дэлхийн оёмол, сүлжмэл, нэхмэл эдлэл, хувцас үйлдвэрлэлийн зах зээл шинэ мөчлөгт шилжиж байна. Энэ зах зээлд тэргүүлэгч байр суурьтай явж ирсэн Европ, Америкийн уламжлалт зах зээлийн өсөлт удааширч, эсрэгээрээ Зүүн өмнөд Ази, Ойрхи Дорнод, Африк, Латин Америкийн бараа бүтээгдэхүүний борлуулалт улам бүр нэмэгдэж байна. Шинэ зах зээл, шинэ худалдан авагч, шинэ загвар хайж буй гадаад худалдааны компаниудын хувьд эдгээр дөрвөн зах зээл хамгийн ирээдүйтэй, үнэ цэнэтэй өсөлтийн муруй болжээ. 

Зүүн өмнөд Ази (Вьетнам, Тайланд, Индонез, Камбож, Малайз) анх Хятадын нэхмэл болон оёмол хувцасны экспортын гол зах зээл байсан бол өдгөө масс үйлдвэрлэлийн зах зээлд томоохон өрсөлдөгч болж хувирсан.

Масс үйлдвэрлэл гэдэг нь стандартчилагдсан бүтээгдэхүүнийг маш богино хугацаанд, хамгийн бага зардлаар, асар их хэмжээгээр үйлдвэрлэх үйл явц юм. Масс үйлдвэрлэлийн зах зээлд байр сууриа эзлэхийн тулд Зүүн өмнөд Азийн үйлдвэрлэгчид хэрэглэгчдийн анхаарлыг татаж, эрэлтийг нэмэгдүүлэх "алтан загвар"-ыг зохион бүтээхээс эхлээд үйлдвэрлэлийн шат нэг бүрт ач холбогдол өгөх болжээ.

Хөдөлмөрийн хуваарилалт (Assembly Line) бол масс үйлдвэрлэлийн зүрх нь юм. Нэг ажилчин бүтэн хувцас оёх биш, зөвхөн ханцуй, зах, халаас оёх, эсвэл ганцхан товч хадах зэргээр нэг үйлдлийг өдөрт мянга мянган удаа давтан хийдэг. Энэ нь бүтээмжийг асар ихээр нэмэгдүүлдэг аж.

Оёмол, сүлжмэл, нэхмэл зах зээлийн үйлдвэрлэгчид аль болох хямд зардлаар их ашиг олох үүднээс 2026 онд бүтээмжийн зөрүүг арилгахын тулд "Үйлдвэрлэл 4.0" буюу хиймэл оюун ухаанд суурилсан роботуудыг ашиглаж байна. Роботууд нь хүнээс бага цалинтай, бүтээмж өндөртэй.

Даавуу зүсэх, үйлдвэрлэлийн чанар, стандартад хяналт тавих зэрэгт AI-г ашигласнаар алдаа бараг гардаггүй. Бүх шат дамжлага нь секундээр хэмжигддэг маш нарийн төлөвлөгөөний дагуу явагдана.

Дэлхийн томоохон брэндүүд (Apple, Intel, Nike, Adidas, Zara, H&M) гол үйлдвэрлэлээ Зүүн Азийн бүс нутагт төвлөрүүлдэг үндсэн шалтгаан нь:

1. Хөгжингүй орнуудтай харьцуулахад ажиллах хүчний зардал 5-10 дахин хямд. Жишээ нь, Вьетнам, Камбожийн дундаж цалин Хятадын хөдөлмөрийн хөлснөөс бага хэвээр байна.

2. Зүүн өмнөд Азийн зарим орон Европын холбоо болон АНУ-тай татваргүй, эсвэл маш бага татвартай худалдаа хийх хэлэлцээрүүдийг (EVFTA, CPTPP) байгуулсан.

3. Байгалийн баялаг нь (резин, далдуу модны тос, металл зэрэг) үйлдвэрлэлийн зардлыг бага байлгадаг.

Геополитикийн тогтворгүй байдлаас шалтгаалан дэлхийн брэндүүд зөвхөн Хятадаас хамааралтай байхаа больж, үйлдвэрлэлээ Вьетнам, Индонез руу шилжүүлэх болсон.

Зүүн өмнөд Азийн Засгийн газрууд татварын хөнгөлөлт үзүүлэх, газрын түрээсийг бууруулах, татаас олгох замаар гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт (ГШХ)-ын төлөө амбицтай өрсөлддөг.

Жишээ нь, Камбож гадаадын брэндийн эзэмшигчдийг илүү сайн хамгаалахын тулд Оюуны өмчийн эрхийн бүртгэлийн системийг (ОӨЭБС) сайжруулж байна.

Сүүлийн 10 жилд Зүүн өмнөд Азийн орнууд боомт, зам, эрчим хүчний сүлжээгээ асар хурдтай шинэчилж, дэлхийн нийлүүлэлтийн сүлжээний гол зангилаа болсон.

Зүүн өмнөд Азийн үйлдвэрүүд зөвхөн "хямд" байхаас илүү "ногоон" байхад анхаарч буй юм. Тэрчлэн тогтвортой үйлдвэрлэл (Sustainability)-ийг хөгжүүлэхийн төлөө тус орнуудын Засгийн газар нь багагүй анхаарах болжээ.  Сэргээгдэх эрчим хүч ашигладаг, ус дахин боловсруулдаг үйлдвэрүүдийг дэлхийн брэндүүд голчлон сонгож, захиалгын тоогоо ч нэмэгдүүлж байна.

2026 онд Вьетнамын нэхмэлийн үйлдвэрүүдийн 40 гаруй хувь нь AI болон үүлэн технологи ашиглан нийлүүлэлтээ нэмэгдүүлэхээр төлөвлөсөн байна. Хэрэглэгчид "хувцсыг хэн хийсэн бэ?" гэж асуудаг болсон тул ажилчдын эрх ашиг, аюулгүй байдал, хөдөлмөрийн хөлсний шударга байдалд олон улсын байгууллагууд маш өндөр хяналт тавих болжээ.

Дэлхийн гутал үйлдвэрлэлийн зах зээлийн бараг 15-20%-ийг Вьетнам улс дангаараа хангаж байгаа бөгөөд энэ нь тус улсын экспортын гол бүтээгдэхүүн болж байна.

Зүүн өмнөд Азийн орнууд зөвхөн хямд ажиллах хүч дээр суурилж биш, харин төрийн дэмжлэг, таатай татварын орчин, технологийн хурдтай шинэчлэл болон стратегийн байршил зэргээ нэгтгэж чадсан учраас "дэлхийн үйлдвэр" гэх тодотголыг Хятадтай хуваалцаж байна.

Харин Хятад улс нь Зүүн өмнөд Азийн масс үйлдвэрлэлийн өсөлтийг өөрийн "өрсөлдөгч" гэхээсээ илүүтэйгээр "стратегийн өргөтгөл" болон "нийлүүлэлтийн сүлжээний хамгаалалт" гэж харж байна.

Эх сурвалж: WTO, World Bank, The Ellen MacArthur Foundation