Путин Украиныг түрэмгийлсэндээ харамсах болно

ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин БНХАУ-д хийх хоёр өдрийн төрийн айлчлалаа энэ сарын 19-ний өдөр эхлүүлсэн билээ. Гэвч Хятад улсын дарга Ши Жиньпин өнгөрсөн долоо хоногт болсон дээд хэмжээний уулзалтын үеэр АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампад хандан “Путин Украинд цөмрөн орсондоо эцэст нь харамсах болно” гэж хэлсэн талаар "Файненшел Таймс" (Financial Times, FT) сонин тухайн өдөр мэдээлэв.

АНУ болон Хятадын удирдагчдын хооронд өрнөсөн хэлэлцүүлгийн талаар сайн мэдэх эх сурвалжуудыг эш татан FT сонины мэдээлснээр, Ши Жиньпин Украины мөргөлдөөн зэрэг олон улсын өргөн хүрээний тулгамдсан асуудлыг хэлэлцэх үеэрээ ийнхүү мэдэгджээ.

Үүнээс өмнө Ши Жиньпин АНУ-ын Жо Байдены засаг захиргааны үед Орос болон Украинтай "шударга, шууд яриа хэлэлцээ" хийж байсан ч Путины хувийн шийдвэр, эсвэл Оросын Украинд хийсэн цэргийн довтолгоог олон нийтийн өмнө шууд ил тод үнэлж дүгнэхээс зайлсхийж ирсэн юм. ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин 2022 оны 2-р сарын 24-ний өдөр Украинд гэнэтийн цэргийн довтолгоо эхлүүлснээс хойш Ши Жиньпин, Путин нар хоёр улсын хооронд "хязгааргүй түншлэл" оршиж байгааг тууштай тунхагласаар ирсэн билээ. Трампын засаг захиргаа энэ сарын 17-ны өдөр Бээжингийн дээд хэмжээний уулзалтын үр дүнгийн талаарх албан ёсны баримт бичгийг нийтэлсэн боловч Путин болон Украины дайны сэдэвтэй холбоотой яриа хэлэлцээг олон нийтэд дэлгээгүй байна.

БНХАУ-ын даргын энэхүү хатуу байр суурь нь Оросын Украинд хийсэн түрэмгийлэл дөрвөн жил гаруй үргэлжилж, фронтын шугам дээр мухардмал байдалд орсон, мөн Украин улс Москва хот болон ОХУ-ын нутаг дэвсгэрийн гүн дэх цэргийн болон дэд бүтцийн чухал объектуудад дроноор томоохон хэмжээний цохилтуудыг амжилттай өгч байгаа үед гарч буйгаараа онцлог юм.

Украины зэвсэгт хүчин энэ сарын 17-ны өдөр Москва хотын ойролцоох стратегийн бай руу дроны довтолгоог амжилттай үйлдсэн бөгөөд Оросын Дэлхийн хоёрдугаар дайны ялалтын баяр буюу 5-р сарын 9-ний өдрийг тохиолдуулан Путины дэвшүүлсэн гал зогсоох саналыг үл харгалзан дайралтаа тасралтгүй үргэлжлүүлсээр байна. Үүнээс үүдэн Путин Зөвлөлтийн ялалтын баярын парад, хуягт техникийн жагсаал болон курсантуудын марш зэрэг арга хэмжээг эрс цомхотгохоос өөр аргагүйд хүрчээ. 17-ны өдөр Украины 600 гаруй дрон Москва хот руу чиглэн ирснээс Оросын агаарын довтолгооноос хамгаалах хүчин ихэнхийг нь устгасан боловч Оросын 4 энгийн иргэн амь үрэгдсэн байна.

Үүний үр дүнд Украины зэвсэгт хүчин сүүлийн саруудад Оросын хамаагүй олон тооны цэргийн амьд хүчний давшилтыг үр дүнтэй зогсоож, тактик болон технологийн хувьд давуу талыг олж авсан гэж цэргийн шинжээчид дүгнэж байна.

Украины арми дундын зайн довтолгоонд дараах техникийн давуу талуудыг ашиглаж байна:

• Hornet болон FP-2 дрон: Дундын зайн эдгээр дроныг Starlink хиймэл дагуулын холбоо болон хиймэл оюун ухаантай (AI) хослуулан ашиглаж байна.

• Арын инженерийн байгууламжуудыг устгах: Фронтын шугамаас 30-300 км-ийн зайд орших Оросын арын ангиуд, хангамжийн сувгууд, цэргийн командын төвүүд, агаарын довтолгооноос хамгаалах системүүд, зэвсгийн агуулах болон газрын тосны дэд бүтцүүдэд цохилт өгч байна.

• Үр дүн: Энэхүү тактик нь Оросын фронтын шугам дээрх цэргийн ажиллагааг үлэмж хэмжээгээр хүндрүүлж байна.

Үүний зэрэгцээ Украин улс өөрийн нутаг дэвсгэрт радар, цахим саатуулагч (EW) болон пуужин-дрон замаас нь барих тусгай багуудаас бүрдсэн олон давхаргат хамгаалалтын системийг байгуулж, Оросын дундын зайн дронуудын довтолгоог үр дүнтэй сөрөн зогсож байна. Гэсэн хэдий ч Украины хувьд Оросын баллистик пуужингийн эсрэг хамгаалалт сул, эмзэг хэвээр байгаа юм.

Өрнөдийн цэргийн шинжээчдийн хийсэн дүн шинжилгээгээр Оросын армийн энэ оны урагшлах давшилтын хурд сүүлийн хоёр жилийн хугацаан дахь хамгийн удаан үзүүлэлттэй байна. Оросын зэвсэгт хүчин газар нутгийн хувьд маш бага амжилт гаргахын тулд сар бүр 35,000 хүртэлх цэргийн хохирол (амь үрэгдсэн болон шархадсан) амсч байгаа ажээ.

Байлдааны талбар Оросын нутаг дэвсгэрийн гүн рүү шилжиж, газрын тос боловсруулах үйлдвэрүүд шатаж, орон сууцны барилгууд сүйрч байгаатай холбоотойгоор Оросын дотоодод ард иргэдийн дургүйцэл эрс нэмэгдэж байна. Өмнө нь фронтын шугамаас 1,600 км-ийн зайд оршдог тул дайнаас бүрэн аюулгүй гэж тооцогдож байсан Оросын нийт хүн амын бараг 70% нь одоо Украины пуужин болон дроны цохилтын бүсэд багтах болжээ.

Оросын арми энэхүү сөрөг нөхцөл байдлыг хэрхэн өөрчилж, дайны хувь заяаг эргүүлж чадахыг тааварлахад туйлын хэцүү байгаа ч Украин улс олон улсын шинжээчдийн хүлээж байснаас хамаагүй илүү хүч чадал, тэсвэр хатуужлыг харуулж чадсан нь тодорхой байна. Цэргийн зарим аналитикийн үзэж байгаагаар сүүлийн долоо хоногуудад Орос улс тулааны талбарт шинээр газар нутаг олж авахаасаа илүүтэйгээр алдсан газар нутгийн хэмжээ нь давамгайлж байна.

НАТО-гийн цэргийн стратегийн шинжээч Франц-Стефан Гади "2025 оны сүүл үеэс эхлэн Оросын цэргийн хохирлын хэмжээ шинээр татагдаж буй гэрээт болон хугацаат цэргүүдийн тоотой бараг дүйцэх буюу тэнцэх болсон. Үүнээс үзвэл Оросын Украинд халдлага үйлдэж буй цэргийн хүчний нийт хэмжээ дахин өсөж үржихгүй, зогсонги байдалд орсон байна" гэжээ.

Түүнчлэн Путин дайны эхэнд тавьж байсан стратегийн зорилгооосоо ухрах, дайны цар хүрээгээ хумих ямар ч шинж тэмдэг харуулахгүй байна. Берлин хот дахь Карнеги Орос-Евразийн төвийн захирал Александр Габуев энэ талаар хэлэхдээ "Гол асуудал бол Орос улсыг удирдаж буй хүн туйлын зөрүүд бөгөөд Украин улс эрт орой хэзээ нэгэн цагт бүрэн нуран унах болно гэдэгт сохроор итгэсээр байгаа явдал юм. Тийм учраас энэ дайн цаашид ч урт хугацаанд үргэлжлэх магадлалтай байна" хэмээн анхааруулав.

Украины дайнд Оросын цэргийн нийт хохирол 1 саяас давж, тус улсын эдийн засаг хүнд цохилтод орон, пуужин болон дроны довтолгоо өдөр тутмын тогтмол үзэгдэл болсноор сүүлийн саруудад Оросын нийгэмд гүн дургүйцэл газар аваад байна. Оросын эрх баригчид олон нийтийн эсэргүүцэл, шүүмжлэлийг нууж дарахын тулд интернетийн сүлжээг хааж, цензур тогтоож байгаа ч энэ нь Путины засаглалд тулгарч буй хамгийн ноцтой дотоод сорилт болж магадгүй юм. "Уолл Стрит Журнал" (The Wall Street Journal) сонины мэдээлснээр "Москвагийн улс төр, бизнесийн дээд хүрээнийхний дунд аюулгүй байдлын байгууллагуудын хоорондох эрх мэдлийн ширүүн тэмцэл болон төрийн эргэлт хийх нууц бэлтгэлийн тухай цуу яриа хүчтэй тархаж байна" гэжээ.

Оросын төрийн эрхийг 25 гаруй жилийн турш тасралтгүй барьж буй Владимир Путин Герман-Зөвлөлтийн дайны ялалтын ой буюу 5-р сарын 9-ний өдрийг үндэсний хэмжээний бараг л "ариун баяр” болгон өргөмжилж, уг түүхэн мөргөлдөөнийг Оросын түүхэнд "Агуу эх орны дайн" хэмээн нэрлэсэн билээ.

Түүх сөхвөл, энэхүү "Агуу эх орны дайн" нь 1941 оны 6-р сараас эхлэн 1945 оны 5-р сард Зөвлөлтийн улаан арми Берлин хотыг бүрэн эзлэх хүртэл нийт 1,417 хоног үргэлжилсэн байдаг. Гэвч Путины Украинд эхлүүлсэн дайн энэ оны 1-р сарын 11-ний өдөр уг түүхэн хугацааг давж гарсан байна. Өмнө нь Путины хэлэх үг, илтгэлийг бичдэг байсан, одоо хилийн чанадад цагаачлан амьдарч буй сөрөг хүчний улс төрч Аббас Галлямов энэ талаар хэлэхдээ "Путин Оросын нийгэмд өвөг дээдсийн дайчин гавьяаг шүтэх соёлыг тууштай бий болгосон. Гэвч 1-р сарын 11-нээс хойш дайны хоног тутам хуучин түүхтэй нь харшилж, түүний өөрийнх нь эсрэг хүчтэй цохилт болон эргэж байна" гэв.

Украины түрэмгийллийг анхнаас нь тууштай дэмжиж байсан Оросын нэгэн цэргийн сэтгүүлч саяхан Телеграм (Telegram) сувагтаа Оросын нийгэм дэх зогсонги уур амьсгал, урам хугаралтыг шүүмжлэн бичихдээ "Дэлхийн хоёрдугаар дайны үеэр манай өвөг дээдэс яг ийм хугацаанд аль хэдийн Берлин хотод цөмрөн орчихсон байсан. Гэтэл бид өнөөдөр яагаад одоо болтол хоосон худлаа шааж, 'улаан шугам' (Путины зүгээс тавьж буй гал зогсоох нөхцөлүүд)-ын тухай утгагүй зүйл ярьж, байрандаа зогссоор байгаа юм бэ?" хэмээн бухимдлаа илэрхийлжээ.

Карнеги Орос-Евразийн төвийн ахлах судлаач Александр Баунов "Уолл Стрит Журнал" сонинд өгсөн ярилцлагадаа өнөөгийн нөхцөл байдлыг дүгнэж "Өдгөө 73 настай Путин олон нийтийн нүдэнд Оросыг хамгаалагч, эсвэл аугаа 'Супермэн' байхаа нэгэнт больсон. Түүнийг Оросын ард иргэд одоо улс орны бодит байдал, эгэл хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралаас бүрэн тасарсан, зөвхөн өөрийн амбийцад хөтлөгдсөн "зөнөг өвгөн" гэж хүлээн авах уур амьсгал давамгайлж байна" хэмээн онцлон тэмдэглэсэн байна.